Wie voert het socialisme af?

Een kansloze ideologie 

Ik las laatst de volgende uitspraak: wie 20 is en geen socialist, heeft geen hart, wie 40 is en nog steeds socialist, heeft geen verstand. Je ziet inderdaad regelmatig dat mensen op latere leeftijd afscheid nemen van het socialisme. Het inzicht komt met de jaren. Het socialisme is een kansloze ideologie, omdat het een slechte eigenschap van de mens stimuleert: het niet nemen van verantwoordelijkheid. Toch is het socialisme in Nederland helaas springlevend. Het is zelfs zo dat de Socialistische Partij – de échte socialisten, dat moet gezegd worden – nu groter is dan ooit. Leuk voor de SP, maar heel slecht voor Nederland.   

Socialisme stimuleert onze ineffectieve neigingen

In mijn column onder de titel ‘Doe maar niets’ heb ik uitgelegd dat de mens een natuurlijke neiging heeft om zijn verantwoordelijkheid niet te nemen. Als het even kan verschuilen we ons en laten het aan anderen over. Het fenomeen is zelfs bekend dat mensen niets doen als iemand in grote nood verkeert - bijvoorbeeld aan het verdrinken is – omdat al die andere mensen immers ook niets doen. Als we tot inzicht zijn gekomen dat de mens zo in elkaar zit, is het niet handig je zo te organiseren dat het ‘niets doen’ wordt gestimuleerd. Het socialisme legt veel te veel verantwoordelijkheid neer bij het collectief (de overheid), het communisme verruilt de eigen verantwoordelijkheid zelfs voor een collectieve verantwoordelijkheid. Nu is het communisme gelukkig langzaam aan het uitsterven, maar het socialisme in Nederland houdt hardnekkig stand.   

Een andere vorm van solidariteit

Nu hoor ik onze socialistische vrienden al zeggen dat ik met mijn pleidooi sta voor een asociale samenleving waar iedereen lekker voor zichzelf bezig is en minder bedeelden aan hun lot worden overgelaten. Geen sprake van. Want naast eigen verantwoordelijkheid is er nog zoiets als solidariteit. We dienen solidair te zijn met mensen die werkelijk hun verantwoordelijkheid niet of onvoldoende kunnen nemen. Die solidariteit wordt vertaald naar een stelsel van sociale voorzieningen, maar dat alleen is niet voldoende. Het zou goed zijn als ook de individuele solidariteit zou worden gestimuleerd. Zo zag ik eens een oma op televisie vertellen dat ze voor het zoveelste jaar niet op vakantie kon. Maar aan haar kinderen durfde ze het niet te vragen. Dat is precies waar het fout zit. Ouders investeren een vermogen in de opvoeding van hun kinderen. Dan is het toch niet gek dat als die kinderen volwassen zijn, ze iets terug doen. En zo zijn we vanzelf weer bij de eigen verantwoordelijkheid aangekomen. Die staat op de eerste plaats, dan pas volgt het collectief.  

Prijskaartje 

Socialisme klinkt heel sociaal. Maar we betalen er een hoge prijs voor. In Nederland vertaalt zich dat in een peperduur stelsel van sociale voorzieningen, waar veel mensen die er geen recht op hebben, gebruik van maken. Het mes snijdt daar aan twee kanten: in plaats van geld op te leveren, teren deze misbruikers van de voorzieningen op het gemeenschapsgeld. 

De juiste prikkels

Mensen kunnen heel veel al ze de juiste prikkels krijgen. Wanneer gaan we dat nu eens begrijpen en wanneer gaan we daar nu eens wat mee doen? Wie ouder dan 16 is en jonger dan 65 doet één van twee dingen: je gaat naar school of je bent aan het werk. De sociale voorzieningen mogen ruimhartiger worden zolang ze terecht komen bij hen waar ze voor zijn bedoeld. De overheid dient daar strikt op toe te zien. Maar ook dient de overheid normen en waarden te stimuleren die het ‘zelf zorgen voor elkaar’ tot vanzelfsprekend uitgangspunt maken. Laten de kinderen van oma die vakantie maar lekker aftrekken van de belastingen.