Eigen Verantwoordelijkheid

Waarom we het precies verkeerd doen

Het verkeerde uitgangspunt 

Al decennia lang wordt in Nederland het verkeerde uitgangspunt gehanteerd bij de manier waarop we dit land besturen. Dat uitgangspunt is dat het collectief voor de burger zorgt en dat je daar als burger recht op hebt. Op de tweede plaats vinden we dan wel dat de burger zijn verantwoordelijkheid moet nemen, zoals vaak bepleit door Balkenende. Nederland zou veel effectiever en veel beter worden als we deze twee zaken precies om zouden draaien. Het uitgangspunt is dat je voor jezelf zorgt, dat is je plicht. En als dat echt niet lukt, zorgt het collectief voor je op basis van solidariteit. 

Welk gedrag stimuleren we nu eigenlijk?

Laat ik direct een voorbeeld geven van hoe het structureel mis zit in dit land. In mijn vriendenkring heb ik een vriend die zo nu en dan in omroepland een baan heeft en een vriend die in 2006 een eigen onderneming gestart is. Omdat je bij de omroep niet makkelijk een vast dienstverband krijgt, werkt vriend X zo nu en dan als de baan hem aantrekkelijk genoeg lijkt. Deze comfortabele positie wordt mogelijk gemaakt doordat onze overheid vriend X geen strobreed in de weg legt om van een uitkering te leven. Hij hoeft slechts een formaliteit af te handelen (zogenaamde sollicitatie) om weer op kosten van het collectief te leven. Ik kan hem geen eens ongelijk geven. Vriend Y die in 2006 een eigen onderneming is begonnen, heeft heel andere ervaringen met de overheid. Ondanks dat hij met zijn poolcentrum (een van de grootste van Nederland) zorgt voor werkgelegenheid en een belangrijke regionale recreatieve functie vervult, moest hij door een woud van bureaucratische regelgeving heen. En dus wordt X gestimuleerd door de overheid en Y door diezelfde overheid voor de voeten gelopen. Precies zoals het niet zou moeten. Het klinkt als een verhaal van de straat, maar het is niet anders.

Rechten en plichten

In mijn column Wie voert het socialisme af? heb ik al beargumenteerd dat het centraal stellen van de eigen verantwoordelijkheid geenzins betekent dat we dan een asociale samenleving krijgen. Ik zal mezelf niet herhalen. Het wordt echter wel tijd om op een andere manier om te gaan met rechten en plichten. Iedere Nederlander heeft de plicht deel te nemen aan het onderwijs of de arbeidsmarkt. Zo bouwen we met elkaar wat op en hebben we uberhaupt geld voor onze sociale voorzieningen. Wie niet deel kan nemen aan het opbouwen van welvaart heeft recht op de steun van het collectief. Dat recht blijft dus gewoon bestaan, zij het dat men zich er aan verplicht dat de validiteit van die steun door de overheid op ieder moment mag worden gecontroleerd. Wie daar niet aan wil, verliest zijn recht op een uitkering.

Het gaat mis met Nederland als we het niet anders doen

Het kersverse kabinet in wording gaat dit land niet organiseren zoals ik hier bepleit. We blijven dus aanrommelen. Met mega uitdagingen als de globalisering en de vergrijzing voor de deur, zal blijken dat we het met deze halfzachte aanpak niet gaan redden. We hebben iedereen nodig en zullen ons het niet kunnen veroorloven grote groepen mensen te hebben die niet deelnemen aan de productie. Wie in de open markt geen baan kan vinden hoeft niet automatisch een uitkering te krijgen. Collectieve zorg kan er ook uit bestaan dat de overheid alternatief werk biedt. Bijvoorbeeld in de zorg of bij de bouw van zwaardere dijken (daar zullen we niet aan ontkomen in dit land).

Zo goed als dat organisaties binnen het bedrijfsleven succesvoller worden als de eigen verantwoordelijkheid van werknemers wordt gestimuleerd, zo geldt dat net zo voor ons land. Komende kabinetten zullen daar vroeg of laat achter komen.

Zie ook de polderkolder

-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-