Literatuur & Recensie

Literatuurselectie - deel 2 -

Het boek Leiderschap ontraadseld van onze eigen Nederlandse leiderschapsgoeroe Manfred Kets de Vries mag niet ontbreken. Natuurlijk staan er in dit boek veel zaken die hout snijden. Maar toch is Kets de Vries niet altijd zuiver in zijn behandeling van het onderwerp leiderschap. Laat ik een concreet voorbeeld noemen. Hij behandelt de valkuilen van leiderschap en komt dan op de proppen met leiders die neurotisch of narcistisch zijn. Neuroten en narcisten zijn niet het type mensen dat veel volgers zal krijgen. Anders gezegd, leiders zijn per definitie niet neurotisch of narcistisch. Kets de Vries laat hier de universele kenmerken van leiderschap los en schrijft over de valkuilen van leiderschap met het profiel van de (top)bestuurder voor ogen. CEO's die veel macht hebben kunnen allerlei bedenkelijke eigenschappen ontwikkelen. Een andere voor de hand liggende is een gevoel van onoverwinnelijkheid en onaantastbaarheid. Dat zijn de valkuilen van topbestuurders, maar niet van leiders.

Het verwarren van management en bestuur met leiderschap is dé valkuil van het onderwerp leiderschap. Voor de 'leek' op dit terrein wordt het daardoor erg lastig om het allemaal nog te snappen.

Een ander thema dat Kets de Vries in dit boek aanroert is dat van de Nar. In het overzicht Leiderschap en Management heb ik gesteld dat leiders vaak non conformistisch zijn. Dat wil zeggen, dat ze geen genoegen nemen met wat er nu is en dat juist ter discussie stellen. Dat kan je de rol van de nar noemen. De nar die de koning een spiegel voorhoudt. Maar toch zit er een groot manko aan die vergelijking. Een van de andere essentiele kenmerken van leiderschap is het nemen van verantwoordelijkheid. En wat doet een nar nu juist niet? Het nemen van verantwoordelijkheid. Een nar bespot en bekritiseert, maar doet niets om dat wat hij bespot te veranderen. Een leider doet dat wel en is dus meer dan een nar.

Uitverkoren maar niet bevlogen van Grimbert Rost van Tonningen is een boek dat van het begin tot het eind onderhoudend is. De auteur schetst het ontstaan van het typisch Nederlandse besturingsmodel vanuit een historisch perspectief. In het eerste deel van het boek wordt