Leiderschap Web Blog 

Fopduik PvdA en sleutelrol D66

Swalbe van de PvdA

In toeval geloof ik niet meer als het om de Nederlandse politiek gaat. De PvdA heeft willens en wetens het kabinet laten vallen. Het ging daarbij niet om de inhoud, maar om de timing. Pechtold heeft daar vlak na de val terecht telkens op gewezen. De PvdA heeft bewust gewacht met de breuk tot vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen. Het had veel eerder gekund. In het voetbal heet dat een fopduik of een ‘Swalbe’, net doen of je onderuit gaat om een strafschop te versieren. De scheidsrechter is er in dit geval helemaal ingetrapt. De aanvankelijke winst in de peilingen van zes zetels is nu uitgebreid naar negen.

Steun van de publieke omroep

Traditioneel wordt de PvdA daarbij geholpen door de publieke omroep. Vlak na de val was Wouter Bos overal op televisie te zien. Volgens Bos was dat allemaal al lang van tevoren gepland. Dat wil ik graag geloven. Als je weet dat je gaat breken, is het handig om veel zendtijd te krijgen om uit te leggen dat het natuurlijk niet aan jezelf ligt. De publieke omroep kan het daarbij niet nalaten om flink uit te halen naar de PVV. Ook gisteren was het weer raak in NOVA. Het nieuwsitem ging over de wankelende positie van Balkenende (ook handig als Bos premier wil worden), maar er werd toch nog even gezegd dat de PVV van bepaalde bevolkingsgroepen tweederangs burgers wil maken. Dat hebben we in 2002 ook al gehoord. Het klopt natuurlijk niet want Wilders blijft met zijn kritiek op de Islam wel netjes binnen de grenzen van de wet. Stelselmatig wordt er van de PVV een boevenclub gemaakt door de linkse kerk. ‘Kerk’ is wel toepasselijk omdat het allemaal overkomt als een preek, terwijl links Nederland als het op intolerantie aankomt de hand in eigen boezem mag steken. Afgelopen week nog vond Agnes Kant het nodig de PVV te vergelijken met de tweede wereldoorlog. Wat zijn ze toch hardleers op dit punt.

D66 heeft de sleutel in handen

In het huidige politieke landschap begint zich een sleutelrol af te tekenen voor D66. Het heeft te maken met de achilleshiel van deze partij. De nieuwbakken fractieleider van de SP verwoordde het afgelopen vrijdag nog in het programma ‘Pauw en Witteman’. Hij ambieert een progressieve samenwerking met de PvdA, GroenLinks en D66. Maar hij vroeg zich wel af of D66 nu rechts of links is. Dat moest de komende weken maar eens duidelijk worden. Daar zit nu precies mijn angst als sociaal liberaal. Ik zou zonder meer D66 stemmen in juni, maar stem ik dan op een liberale regering? Die kans lijkt niet zo groot nu Pechtold Wilders uitgesloten heeft. Het is eigenlijk heel erg gek. Stem ik liberaal, krijg ik een socialistische regering. D66 moet centraal stellen waar het in de essentie om gaat: het liberale uitgangspunt. Uitgaan van de eigen verantwoordelijkheid van burgers, vanuit de overtuiging dat verantwoordelijke burgers een samenleving veel effectiever maken dan een (grote) overheid, zelfs als deze goed bestuurt. Dat is het wezenlijke verschil met het socialisme. De overeenkomsten tussen D66 en de PVV zijn veel groter dan de verschillen. Terecht dat D66 anders denkt over de Islam en Europa, maar om de PVV daarop nu uit te sluiten.

Gaat D66 kleur bekennen?

D66 zou geschiedenis kunnen schrijven in de Nederlandse politiek. Het zou zich bovendien een enorme dienst kunnen bewijzen als het gaat om het imago van de partij. Door in te zetten op een liberale coalitie met de VVD en de PVV zouden wij Nederlanders eindelijk wat te kiezen krijgen: links of rechts. Door links Nederland is ‘rechts’ bijna een scheldwoord geworden. Maar de grote onderstroom in Nederland is rechts en is links helemaal beu, net als de christen democraten. Als middenpartij heeft D66 het imago niet duidelijk te zijn. Daar kan D66 met deze zet in één keer vanaf komen. Niet slecht dat uitgerekend de Democraten 66 de keuze aan het volk laten. Laat de kiezer maar bepalen hoe ‘fout’ de PVV is. Indien D66 openstaat voor een liberale coalitie zou ze wel eens rijkelijk beloond kunnen worden door kiezers aan de rechterzijde. Bovendien heb je de mogelijkheid om je binnen rechts te nuanceren. Als je Wilders te ‘wild’ vindt, kun je op de VVD of D66 stemmen. Proteststemmers kunnen kiezen voor een alternatief. Natuurlijk zal er ongezouten kritiek van links komen. D66 zal ongeloofwaardigheid verweten worden. Maar hoe harder de kritiek des te beter het gaat met hen die voor échte democratie staan. Ook dat hebben we eerder gezien.

Eerlijk zijn

Natuurlijk gaat D66 met een keuze voor liberaal ook aanhang verliezen. Maar dat hoort bij kiezen en de winst zal (veel) groter zijn dan het verlies. Dan is er nog één pijnpunt te slechten: hoe leg je uit dat je de PVV niet langer uitsluit? Dat doe je door apolitiek eerlijk te zijn. Het 'bij nader inzien geven van een keuze aan de kiezer' lijkt mij een prima optie, die helemaal past bij een liberale democratische partij.

Sven snapt het

Ik heb het niet zo op schaatsen. Een kleine sport met veel Nederland, een beetje Noorwegen en zo af en toe een verdwaalde Amerikaan. Zelfs als iemand uit Korea zich een paar jaartjes kwaad maakt, kan hij potten breken zo bleek maar weer. Het doet dus wat lokaal aan al die hossende Nederlanders. Indrukwekkender vind ik het als Pieter van den Hoogenband het complete internationale veld naar huis zwemt, inclusief Amerika, Duitsland en Australië. Maar ik moet toegeven, Sven Kramer boezemt ontzag in. Met een borstkas waar de gemiddelde schaatser twee keer in kan. Maar bovendien snapt Sven de essentie van teamsport, zelfs als dat team op de individuele nummers uit twee personen bestaat.

Op de tien kilometer ging het vreselijk mis. Toen ik een kleine jongen was had ik het al meegemaakt met Jan Bols. Die maakte destijds zelf zijn fout. Nu was het nog erger. De coach maakte de fout. Kemkers stuurde Kramer de verkeerde bocht in. Na het nationale drama regende het analyses. Maar de enige juiste analyse kwam van Sven zelf. Daar kan ik gewoon van genieten. Dat een kerel van 23, onderwerp van al die analyses, gewoon zelf uitlegt wat er aan de hand was. Jan Mulder claimde in het TV programma De Wereld Draait Door de wijsheid. Het had niet aan Kemkers, maar aan Sven gelegen. Als topper had hij niet aan zichzelf mogen twijfelen. Ontstellend eigenlijk dat iemand die dagelijks met sport bezig is, laat blijken de essentie van teamprestaties niet te snappen. Sven Kramer en Gerard Kemkers hebben een bijzondere vertrouwensrelatie. Dit blinde vertrouwen in elkaar heeft aan de basis gestaan van heel veel successen. Datzelfde vertrouwen stond het succes deze keer in de weg. Tegen de eigen waarneming in vertrouwde Sven in een split second op de aanwijzing van zijn coach. Dat kan niet anders. Je kan de ‘fout’ van Kemkers dus ook heel anders uitleggen. Als je iemand op een groots moment op basis van vertrouwen de verkeerde kant op kunt sturen, dan ben je een bijzondere coach. Petje af dus voor beiden.

Wat moeten we met de nieuwe media?

Er verschijnen allerlei publicaties en boeken over de ‘nieuwe media’. Nieuwe media zijn informatiebronnen en –middelen die veelal via internet worden aangeboden. Sociale netwerken zoals Hyves en Linkedin zijn voorbeelden. Maar ook dit blog, chatten en het sturen van een sms via je telefoon kunnen er waarschijnlijk nog tot gerekend worden. De koningin waarschuwde er voor, anderen proberen ons er van te overtuigen dat we onze organisaties en zelfs ons leiderschap er op moeten aanpassen. Beide scenario’s gaan me te ver.

Eerst maar de vraag hoe nieuw de nieuwe media zijn. Bottom line komt het nog steeds neer op informatie uitwisselen. Dat gaat alleen sneller en plaatsonafhankelijker. Gaat dat gegeven nu de wereld veranderen? Ik moet terugdenken aan de eeuwwisseling, toen iedereen van mening was dat internet de wereld ging veranderen. Toen dat niet snel gebeurde, spatte in maart 2001 de internet hype uit elkaar. Inmiddels weten we en zien we dat internet voor sommigen de wereld inderdaad op zijn kop heeft gezet. Vraag het aan de boekwinkels, de banken en de reisbranche. Het lijkt altijd alles of niets te moeten zijn. In 2000 kon je met gezond verstand beredeneren dat niet iedereen die .com achter zijn naam zette, een hit zou worden. Je kon aan zien komen dat internet wel grote invloed zou krijgen op producten en diensten waaraan internet de meeste waarde kon toevoegen. Dus in niet willekeurige volgorde: porno (anonimiteit), boeken en Cd’s (assortiment, verzendgeschiktheid), bankieren (gemak) en reizen. En daar komen nu in snel tempo nog allerlei producten en diensten bij. Nu beweren sommigen dat de sociale netwerken die nu in zwang zijn geraakt ook een dergelijke revolutie teweeg kunnen brengen. Organisaties en het leiderschap moeten er zelfs voor aangepast worden. Hoe bedoelen ze dat nu concreet, vraag ik me dan af. Dat sociale netwerken zoals Hyves, Linkedin en Facebook invloed kunnen hebben op organisaties lijkt me duidelijk. Maar dat aanpassen van organisaties en leiderschap, daar heb ik nog geen beeld en geluid bij. Wat voegt een sociaal netwerk toe aan de informatie-uitwisseling ten opzichte van de telefoon of e-mail? Kunnen we onze klanten wel tevreden krijgen door ze toegang te geven tot ons sociaal netwerk, daar waar het niet lukt via e-mail en de telefoon? Vreemd toch?

Dat de jonge generatie (geboren na 1980) andere noten op zijn zang heeft dan de oudere generaties, daar merk ik weinig van. ‘Doe maar een kleinere lease auto en wat minder salaris, zolang ik op mijn werk maar toegang heb tot Hyves’, om wat te doen dan? Omdat we het belangrijk vinden om verbonden te zijn. Het zou al heel wat zijn als we zonder digitaal sociaal netwerk, gewoon in de ‘oude’ wereld er in zouden slagen mensen verbonden te laten zijn. Daar heb je juist leiderschap voor nodig en dat zijn toch echt mensen van vlees en bloed die zichtbaar moeten zijn. Eindverantwoordelijke bestuurders die af en toe communiceren via een e-mailtje, dat is al een probleem van voor het sociale netwerk tijdperk, als we daar al in zijn aangeland. Driekwart jaar geleden hief mijn werkgever de ban op voor ‘ongewenste’ websites zoals Hyves. Dat is geruisloos gebeurd. Er is niet of nauwelijks over gesproken of anderszins aandacht aan besteed.

Dat restauranteigenaren de controle over de beeldvorming kwijt zijn (het beeld dat de gast heeft over zijn of haar restaurant) klopt natuurlijk niet. Je kunt op internet wel een idee krijgen van een restaurant, maar het is nog steeds de restauranthouder die de kwaliteit moet leveren. Niet op internet, maar gewoon in zijn of haar restaurant.

Er is nog een interessant fenomeen waarneembaar als het om sociale netwerken gaat op internet. Mensen die in de traditionele wereld van een grote organisatie een hogere positie hebben, hebben vaak een klein netwerk op bijvoorbeeld Linkedin. Het is geen gouden regel, maar hij gaat opvallend vaak op. Het ‘excuus’ dat die mensen niet veel aan hun Linkedin netwerk doen, is niet valide. Voor een netwerk nodig je mensen uit of je wordt uitgenodigd. Met een klik van de muis accepteer je een uitnodiging. Het is niet waarschijnlijk dat mensen die moeite niet willen nemen. Waarschijnlijker is dat mensen geen behoefte hebben bepaalde personen voor hun netwerk uit te nodigen. Iemand die hoog in de formele hiërarchie staat, is doorgaans bekend. Het gedrag waarmee iemand dat bereikt heeft kan wel eens van dien aard zijn dat het weinig populariteit oplevert. En dat zie je terug in de omvang van het netwerk. Ik hoef alleen maar naar mezelf te kijken om te weten dat het zo werkt.

Sociale netwerken op internet hebben ook een risico in zich. Mensen geven soms heel veel van zichzelf bloot op hun netwerkprofiel. Foto’s van vakanties, feesten en partijen. Je kunt ook lid zijn van een ‘club’ op internet. En je vrienden netwerk is in de meeste gevallen voor iedereen in te zien. Als ik eens door zo’n netwerk heen klik, dan heb ik soms het gevoel dat ik aan het gluren ben. Ik zit naar informatie te kijken die vast niet voor mij bedoeld is. Potentiële werkgevers kunnen daar natuurlijk ook gebruik van maken. Wat als er bijvoorbeeld te zien is dat je een bepaalde extreme politieke overtuiging hebt of in de weekeinden uit je plaat gaat op hardcore feesten? Een nuancering is ook niet te maken. Ik heb Geert Wilders ‘voor de grap’ in mijn vrienden netwerk. Dat staat er niet bij.

Als het om het belang van sociale netwerken gaat, lijkt mij de waarheid in het midden te liggen. Informatie-uitwisseling face to face, via de telefoon of via e-mail zal altijd bepalend blijven, waarbij de eerste veruit het belangrijkste is. Als je met deze middelen niet in staat bent om je te verbinden en verbonden te voelen, dan zit er iets niet goed. Verstandig gebruik van nieuwe media kan mensen wel beter bij elkaar brengen. Zo heb ik al heel wat mensen gevonden via sociale netwerken die ik in de echte wereld uit het oog was verloren. Sinds afgelopen week heb ik een programmaatje op mijn werk pc waarmee ik via mijn pc met collega’s kan praten, duidelijker dan via de telefoon. Je kunt meerdere mensen in het gesprek betrekken en informatie op je pc met anderen delen. Met een webcam recorder kan je mensen zelfs thuis zien zitten. Erg handig, maar het face to face menselijk contact blijft onvervangbaar.

Europa heeft een 'leider'

We hebben een president van Europa. Ik was al bezig een cynisch stukje te schrijven hoe geschikt onze eigen Jan Peter Balkenende is voor deze positie, toen ik werd ingehaald door de waanzin die realiteit heet. Ze hebben iemand gevonden die nog grijzer en nietszeggender is, de Belg Herman van Rompuy. België lijkt er nog trots op te zijn ook.  

Het doet allemaal heel erg aan de lagere school denken. We moeten een klassenoudste benoemen, maar de jongetjes en meisjes die er toe doen gunnen elkaar het licht in de ogen niet. En dus kiezen we de onbetwiste nerd. Dan hebben we een nerd als klassenoudste, maar in ieder geval niet een rivaal van enige betekenis. Ik schaam me als Europeaan, maar prijs me gelukkig geen Belg te zijn. Je moet wel stekeblind zijn om niet te zien dat dit iets is waar je in het geheel niet trots op kunt zijn. 

In de Verenigde Staten hebben ze nu een jaar Barack Obama. In het TV programma NOVA betwijfelde Michael Moore vorige week of Obama wel gaat brengen wat hij beloofd heeft. Het zal niet meevallen om dat grote land te veranderen. Obama heeft veel weg van een leider, maar hij zal uiteindelijk afgerekend worden op zijn daden. Als die daden uitblijven, zal er volgens Moore ruimte zijn voor het leiderschap dat aan de rechterkant altijd op veel sympathie kan rekenen, zo heeft de geschiedenis bewezen. Wat beweert Moore hier nu? Dat leiderschap iets is van de rechtse politiek? Hoe zit het dan met Obama? Voor Amerikaanse begrippen zeker niet rechts, maar wel in potentie de eerste politieke leider sinds jaren. Natuurlijk is leiderschap niet exclusief rechts. Leiderschap is het beste willen voor de mensen die je leidt. Dat zal zeer waarschijnlijk een mix zijn van traditioneel rechtse en linkse ideeën. Het probleem van de politiek is dat links en rechts niet te verenigen lijken. Als je rechts bent, ben je asociaal en moet je in Nederland al snel uitkijken dat je niet als ultra rechts wordt weggezet. Pechtold gaat daarin te ver met zijn oordeel over Wilders. En dat terwijl D66 nu juist de sociaal liberale partij is. De partij die het dichtst in de buurt komt van een combinatie van rechts en links. Uitgaan van de eigen verantwoordelijkheid van mensen (het enige juiste uitgangspunt), maar wel zeker stellen dat mensen die deze eigen verantwoordelijkheid niet kunnen nemen, kunnen rekenen op de solidariteit van het collectief. Sociaal liberaal is in de VS links, in Europa rechts. Het is maar hoe je het bekijkt. Het is hoe dan ook wat mij betreft de enige manier om mensen effectief te organiseren.

Because it is too damn hard!

Er wordt nog steeds veel onzin geschreven over management. Zo lees ik op de site van ‘bookcover’ dat de managementliteratuur van hypes aan elkaar hangt. Allemaal dingen die mogelijk in theorie kloppen, maar vaak in de praktijk niet toepasbaar zijn. Het wordt opgeschreven door mensen die de essentie niet snappen. En die ‘het niet snappen’ aan anderen door willen geven. Het gaat eigenlijk niet over management, het gaat over mens zijn. Wie een goed mens is, maakt grote kans ook een goede manager te zijn.

Er wordt mij nog wel eens naïviteit verweten. Ik heb een te positief mensbeeld dat niet overeenkomt met de realiteit. Nou ik weet als geen ander dat de grote meerderheid inderdaad kiest voor het opportunisme, de snelle eigen winst van vandaag of morgen. Dat is te verleidelijk. Wie kiest er voor eerlijk en wie kiest er niet voor het eigen belang? Dat is de juiste keuze met de langste adem. Dat is door vele mensen voor mij al lang opgetekend en uitgelegd. Door Stephen Covey bijvoorbeeld in zijn boek ‘De zeven kenmerken van effectief leiderschap’. Een boek uit 1989. Twintig jaar oud en nog steeds een bestseller. Op de site van Managementboek staat dat boek al 2657 dagen in de top 100. Dat kun je geen hype noemen.

Het verhaal van Covey is een verhaal over hoe je een beter mens kunt zijn. De aanleiding was een overpeinzing over het antwoord op de vraag hoe wij mensen verschillen van dieren. Dat daar het woord ‘response-ability’ vandaan komt. Ons vermogen om op alles een reactie te kiezen. Dat unieke kenmerk en het gegeven dat wat we kiezen ons een beter, effectiever mens maakt of juist niet.

Dat is ook een van de fundamenten van mijn boek. Omdat ik in de praktijk heb gezien, en nog dagelijks zie, dat wat Covey beweert, werkt. Maar het is een ‘aan/uit’ boodschap. Je ziet het of je ziet het niet. En degenen die het niet zien, zijn veruit in de meerderheid. Wat opvalt is dat jonge mensen de boodschap veel sneller oppikken. De critici zullen het jeugdig idealisme noemen. Dat je uit wilt gaan van het goede in de mens en dat je zelf eerlijk en betrouwbaar wilt zijn. Het doet pijn om te zien hoe mensen met meer ervaring proberen deze jongen mensen te doen geloven dat andere keuzes beter zijn.

In de film ‘Scent of a woman’ (1992) zit een scene die het principe van leiderschap in een speech van enkele minuten haarfijn uitlegt. Kolonel Slade, gespeeld door Al Pacino, is een oude en blinde man als hij tot het besef is gekomen waar het in essentie om draait. Altijd heeft hij op de kruispunten van zijn leven geweten wat de juiste weg was, zonder uitzondering. Maar hij heeft de juiste weg nooit genomen. “You know why? Because it is too damn hard!”.

Leiderschap is normatief

Van een netafgestudeerde heb ik materiaal gekregen uit een leergang ‘leiderschap’ dat gegeven wordt aan de universiteit. Toen ik door een PowerPoint presentatie heenliep kwam ik op een slide de opmerking tegen dat leiderschap niet normatief is. Dat wil zeggen dat leiderschap niet een kwestie is van goed of kwaad. Oeps, leg ik op deze website en in mijn boek omstandig uit dat ‘integriteit’ het fundament van leiderschap is, wordt daar op de universiteit een streep door gezet. Als voorbeeld van ‘verkeerd’ leiderschap wordt Hitler genoemd. Dan ga ik je aan de hand van Hitler uitleggen dat de universiteit er naast zit.

Of iets integer is wordt niet bepaald door iemand die (achteraf) observeert, maar door hen die iemand als leider zien en volgen. Of iets goed of slecht is hangt ook nog eens af van het moment. Ik heb toespraken van Hitler gezien die je de koude rillingen bezorgen, in de zin van hoe inspirerend iemand een boodschap voor een groot publiek kan brengen. Los van de grote misdaden die Hitler begaan heeft is hij enige tijd een groot leider geweest. In een toespraak tot de Duitse jeugd voor de oorlog doet en zegt Hitler de dingen zoals alleen grote leiders dat kunnen. In een groot stadion bomvol met jongens en meisjes spreekt hij zijn gehoor in de ‘wij’ vorm toe, appelleert hij aan datgene wat hem met zijn publiek verbindt en doet hij een indringend beroep op hen. Apetrots zie je die jongens en meisjes zijn. Het vernederde Duitsland van de eerste wereldoorlog is weer trots, vitaal en sterk. Niet wetend in welke ellende Hitler Duitsland nog zou storten, was Hitler in de ogen van menig Duitser iemand die de juiste normen en waarden had en werd hij als leider gezien. Op dat moment toen de vijand wel gesuggereerd werd, maar geen naam noch een gezicht had. Door te zeggen dat als de dag zou komen dat hij een beroep moest doen op de Duitse jeugd, hij zeker wist dat hij op hen kon rekenen. ‘Waarvoor’ nog in het midden latend. Dat maakt ook niet uit zolang het ‘wij’ gevoel er maar is.

Aan het begin van de oorlog heeft Hitler met een Blitz Krieg grote delen van Europa verovert. Niet in de laatste plaats omdat de Duitse soldaten tot het bot geïnspireerd waren. Dat waren die jongens van dat stadion die inmiddels 18, 19 of 20 geworden waren. Met het leiderschap van Hitler is het vervolgens snel bergafwaarts gegaan. De grote valkuil van leiderschap is dat leiders zich onaantastbaar gaan voelen. Met een gevoel van onoverwinnelijkheid ontpopt zich de dictator die alles eigenhandig beslist en naar niemand luistert. In de managementliteratuur wordt Napoleon geroemd om zijn leiderschap in het begin van zijn heerschappij. Goed luisteren naar je generaals, iedereen betrekken in het strijdplan en de manschappen toespreken en oppeppen. En ook Napoleon stapt in dezelfde valkuil als Hitler. Ze laten de principes van leiderschap los met als onontkoombaar resultaat dat ze alles verliezen.

Leiderschap is wel degelijk normatief. Dat bewijs wordt juist geleverd door mannen als Napoleon en Hitler. Als de leider als integer wordt beschouwd, de richting die hij geeft aanspreekt en het in het belang van de groep is (Duitsland en de Duitsers in het geval van Hitler) dan kunnen leiders grote groepen mensen meekrijgen en zo tot grootste prestaties komen. De grootste test voor leiderschap is om niet in die valkuil te stappen van oeverloze zelfoverschatting. Dat onderscheidt de echte leider.

Er wordt wat afgeprutst

Het is lang geleden dat ik tot de conclusie ben gekomen dat kwaliteit niet de norm is. Met andere woorden, het is niet vanzelfsprekend dat we de dingen goed doen. Nee, het is andersom, we doen het meestal niet goed. Als je er over nadenkt is dat nogal wat. Mijn vorige column ging over de ABN AMRO bank. Een bank van formaat waar zulke vreselijke fouten worden gemaakt dat het nu in handen van de staat is. Recent bleek onze democratie ook absurde trekjes te hebben. Wilders liep weg en dit keer geef ik hem gelijk. Ik zou hetzelfde hebben gedaan. Stoppen met die flauwekul.

Ik noem een heel ander voorbeeld. Ik heb in de keuken een pedaalemmer van Brabantia. Eentje met een inhoud van 30 liter. Meneer Brabantia levert voor die pedaalemmer ook vuilniszakken ook met een inhoud van exact 30 liter. Het resultaat is dat het een gevecht is om die zak in de pedaalemmer te krijgen. Het sluit zo nauw dat je vingers het doorgaans moeten ontgelden. Reumapatiënten en bejaarden kunnen het vergeten om die zak erin te doen. Hoe is het mogelijk? Je kernactiviteit is het maken van huishoudelijke apparatuur en dan maak je zo’n blunder. Zouden ze daar bij Brabantia nou niet heel veel klachten over krijgen?!

Maar het is schering en inslag. Ik kreeg een brief van de ABN AMRO bank met de vraag of ik mijn kredietlimiet wil verhogen. Stellig wordt in de brief gesteld dat mijn huidige limiet nu x euro bedraagt, terwijl het een heel ander bedrag is. Lekkere administratie bij een bank! Een dagelijkse irritatie zijn verpakkingen. Filet Americain in een plastic verpakking waar je, bij gebrek aan een lipje, je mes in moet zetten om het open te krijgen. Ben je door het plastic heen, dan spuit de Filet Americain eruit. Handig. Ik heb een Italiaans horloge geleverd gekregen zonder handleiding. En er zitten toch echt wel een paar knoppen op. Ik kreeg een aanmaning van een internetwinkel om een factuur te betalen die ik al betaald heb. Even een mailtje sturen dus. Geen e-mailadres op de factuur te vinden. Dan maar even naar de webwinkel, maar ook dat adres ontbrak. Eenmaal bij de webwinkel aangeland ook geen contactmogelijkheden op de homepage. Wehkamp is de beste webwinkel van 2009 staat op hun homepage. Ik kan daar artikelen aan mijn wenslijstje toevoegen. Waar dat wenslijstje vervolgens te vinden is, is een raadsel. Zo heb ik daar natuurlijk niets aan. Bovendien, ik heb aangegeven bij het bestellen dat ik de spullen op 31 maart in de avond wil ontvangen. Op de bevestiging staat echter 28 maart afgedrukt. Een Duitse fabrikant heeft het bij de Nederlandse supermarkt SuperCoop voor elkaar gekregen zijn product in het assortiment te krijgen. ‘Rote Grutze’ heet het en het is een vruchtbereiding van rode vruchten. In Duitsland wellicht een begrip, maar hier in het geheel niet. De fabrikant vindt het niet nodig om de verpakking voor de Nederlandse consument aan te passen. Zelfs niet een sticker er overheen met wat het is en hoe je het kunt gebruiken. En natuurlijk dwingt de supermarkt het niet af. Het is overigens erg lekker op yoghurt of ijs, maar dit terzijde.

We klungelen wat af, zelfs als we er dagelijks mee bezig zijn. Ik werk bij een groot bedrijf dat ter ondersteuning van zijn kernactiviteit een verkeerd systeem heeft gekozen. Alsof Mc Donalds geen grill koopt om hamburgers te bakken, maar een oven. En maar tobben hoe we gegrilde hamburgers uit die oven kunnen krijgen. Handenvol geld kost het. Het valt niet mee om gewoon te doen wat logisch is.

Hebzucht en eigen belang

Ik ben bijna door het meer dan vierhonderd pagina’s tellende boek heen. Het boek ‘De Prooi’ van Jeroen Smit doet het meeslepende verslag van de teloorgang van ABN AMRO. Het boek bevat zo veel lessen dat het te veel is voor één column. Daarom start ik de reeks met wat de rode draad in het boek is: hebzucht en eigen belang. Met mijn boodschap dat het moet gaan om integriteit en onbaatzuchtigheid als je grootse dingen wilt realiseren, word ik nogal eens naïef genoemd. Ik heb nooit ontkend dat de dagelijkse werkelijkheid een ander beeld laat zien. In de meeste gevallen gaat het helemaal niet om het grote gemeenschappelijke belang. Ook niet bij eindverantwoordelijke bestuurders. Maar het resultaat is er dan ook naar: in het geval van ABN AMRO alleen maar verliezers.

Net als bij Ahold zijn ze er bij De Bank van overtuigd dat het moet gaan om aandeelhouderswaarde. Een belangrijke rol speelt daarbij dat alle bestuurders een hogere waarde van het aandeel vertaald zien in persoonlijk gewin van vele miljoenen euro’s. Deze focus weerhoudt de top ervan om echt bezig te zijn met de kernactiviteit van de bank. Jaren achter elkaar is er geen duidelijke strategie en is het kostenniveau structureel veel te hoog. Maar in plaats van daar wat aan te doen, vinden de bestuurders het veel interessanter om met allerlei overnames bezig te zijn. En zelfs dat doen ze niet goed. Ook daar staan de ego’s en het eigen belang het succes in de weg. Deals met De Generale Bank, Fortis en ING worden om zeep geholpen. Met gedrag dat een kleuter op de lagere school niet zou misstaan.

Om de vraag te beantwoorden wat wel centraal zou moeten staan, kan je kijken hoe het op kleinere schaal werkt. Niet door je voor te stellen hoe het is om CEO van een heel groot bedrijf te zijn, maar gewoon manager van een afdeling van tien man. Wie dat ooit succesvol heeft gedaan weet dat je medewerkers het belangrijkst zijn, zelfs belangrijker dan de (interne) klant. Je medewerkers moeten het iedere dag opnieuw voor je doen. Als zij er plezier in hebben, merken klanten dat. Tevreden klanten creëren economische waarde en dat vinden de aandeelhouders weer belangrijk. Maar het is wel in die volgorde: medewerker – klant – aandeelhouder en niet zoals bij ABN AMRO: ikzelf – aandeelhouder – klant – medewerker.

Het trieste van het verhaal is dat in veel gevallen verkeerd gedrag wordt beloond. Wie erg begaan is met zijn eigen positie en het politieke spel er omheen handig speelt, trekt nogal eens aan het langste eind, ten koste van mensen die de gezonde focus hebben. Maar deze politieke winst is een schijnwinst en levert doorgaans, net als bij ABN AMRO, alleen maar verliezers op. Dan blijkt dat politiek niet goed is voor de organisatie, de mensen die er werken en zelfs niet voor de mensen die de politiek bedrijven. Of zouden ze trots zijn bij De Bank op wat ze bereikt hebben?

Albert Heijn: visie en lef van een marktleider

Sinds jaar en dag is er maar een onbetwiste marktleider in de Nederlandse supermarktmarkt: Albert Heijn. Altijd komt AH als eerste met de nieuwste dingen op supermarktgebied. De bonuskaart, een bekertje koffie voor de klant in de supermarkt of superieur rundvlees uit Zuid-Amerika. C1000, Super De Boer, Super Coop, ze lopen er allemaal  achteraan. Knap hoe AH dat al decennia lang voor elkaar krijgt. De beste zijn op supermarktgebied, dat is waar het om gaat. Het is veelzeggend dat het mis is gegaan toen Ahold dacht dat ‘de beurslieveling zijn’ belangrijker was. De expansiedrift in Zuid-Amerika was een stuk lastiger te behappen vanuit Zaandam dat het volgende winkelconcept in eigen land.

Net als een leider heeft een marktleider visie en het lef om die visie om te zetten in realiteit. In het winkelcentrum hier ging het AH filiaal kort voor de kerst rücksichtslos dicht. Een legertje bouwvakkers verbouwde de winkel in een paar dagen tijd. De eigen mensen er weer in om de schappen te vullen en een paar dagen later weer open voor de feestdagen. Een compleet nieuwe winkel en een geheel vernieuwd assortiment. Dat doet de culinair aangelegde mens goed. De tendens in het assortiment is exclusiever en ook wat duurder. Echte Italiaanse pasta, een complete wokafdeling, mooie kazen, veel vis en vlees in alle soorten en maten. Bovendien een primeur met een kastje waarmee je als klant al je boodschappen kunt scannen, precies weet wat er aan euro’s in je wagentje zit en je aan het einde van de rit kunt afrekenen zonder interventie van een kassajuffrouw. De volgende innovatie van de Zaanse marktleider.

De concurrent is weer aan zet. Dat gaat echter niet altijd goed, zelfs kopiëren kan fout gaan. Zo kwam C1000 in navolging van AH ook met Zuid-Amerikaans rundvlees. Superieur vlees, maar wel duurder. Het publiek van AH koopt het, het publiek van C1000 kennelijk niet, want er lag veel van dit vlees sterk afgeprijsd in de schappen als de uiterste houdbaarheidsdatum in zicht kwam. Inmiddels zit het niet meer in het assortiment. De volgers van AH worstelen zichtbaar met de strategie die AH volgt. De prijzenslag gaat AH aan, maar op het zelfde moment brengt AH ook meer luxe artikelen in het assortiment die hoger geprijsd zijn. De concurrentie moet er gek van worden, al jaren lopen ze achter de feiten aan.

Leiderschap in 2008

Het jaar 2008 was het jaar waarin:

     Getronics haar beheerdiensten had moeten standaardiseren om zo tot een structureel betere winstgevendheid te komen. Dat is gedeeltelijk gelukt. Eigen belangen spelen nog steeds een te grote rol en dat staat echt lukken in de weg.

Oranje Europees kampioen had moeten worden. Met een echt team zonder individuele sterallures werd indrukwekkend van Italië en Frankrijk gewonnen. Van Basten had het door, maar helaas niet genoeg om goed om te gaan met de Boulahrouz affaire. Teamgeest weg, relativering in de ploeg en weg was de titel.

Ik mijn tuin heb laten aanleggen. Met jonge kerels nog maar eens bewezen dat de principes van leiderschap ook werken bij het aanleggen van een nieuwe tuin. Ze gaven 150% en dus is die tuin wel 100% gelukt.

De kredietcrisis is uitgebroken. Daarmee is duidelijk geworden waar het korte termijn denken toe kan leiden. De conclusie had ik al eerder getrokken, maar veel bestuurders zitten er alleen maar voor het geld. Vooral blijven volhouden dat bestuurders vele miljoenen moeten kunnen verdienen.

Ik de eerste serieuze poging heb ondernomen om te stoppen met roken. In juli heb ik drie weken niet gerookt. Op dat punt maak ik het leiderschap niet waar, want ik rook weer. De gewoonteverslaving doet me de das om.

Barack Obama is gekozen tot president van de VS. Obama heeft de kenmerken van een leider. Speechend in de ‘wij’ vorm maakt hij veel los. Maar in daden moet hij het nog bewijzen.

Vraag en antwoord over leiderschap en verandering

Het wordt hoog tijd om weer eens wat over leiderschap te schrijven. Het valt niet mee om het in de praktijk te brengen. En dus blijft het verdraaid lastig om met succes te veranderen. Ik werk de principes van leiderschap nog eens uit aan de hand van vraag en antwoord.

Wat is veranderen?

Heel vaak wordt er gezegd dat we veranderen of hebben veranderd terwijl dat niet zo is. We hebben meestal een oude organisatie weggegooid en er een nieuwe voor in  de plaats gezet.  We hebben een nieuw organogram en op sommige posities nieuwe mensen aangesteld. Dat is geen veranderen. Veranderen betekent anders denken en anders doen. Mensen moeten ander gedrag gaan vertonen. Je gaat naar je werk en doet niet wat je gisteren, vorige maand en vorig jaar deed. Je doet andere dingen of dingen anders. Dat is veel moeilijker dan een organisatie aanpassen.

Waarom moeten we veranderen?

Vaak hoor je dat mensen verandermoe zijn. Het veranderen lijkt een doel op zich te zijn geworden. In dat geval hebben de mensen die (eind)verantwoordelijk zijn hun werk niet goed gedaan. Er is geen duidelijke visie en geen heldere daarvan afgeleide strategie. Het moet overduidelijk zijn waarom we moeten veranderen. Als we geen steenkolen meer gebruiken maar olie, dan moet je als DSM wat anders gaan doen. Een chemiebedrijf worden en de mijnen sluiten. Er moet een duidelijke ‘sense of urgency’ zijn.

Hoe veranderen mensen?

Mensen veranderen alleen als de wil om te veranderen uit mensen zelf komt. Daarom is het ook niet mogelijk om veranderingen op te leggen. De formele autoriteit van de baas helpt niet meer. Vergelijk het met voetbal. Een donderspeech in de rust, een straftraining achteraf, het heeft geen zin als de spelers niet vanuit zichzelf een stap harder willen lopen. De kunst is dus om dat voor elkaar te krijgen.

Wat is leiderschap?

Leiderschap is gedrag dat het ‘zelf willen’ bij mensen oproept. Het is morele autoriteit. Je wordt gezien als de ‘baas’, terwijl je het formeel niet bent. Mensen doen mee omdat jij het bent. Omdat het idee aanspreekt, omdat het oprecht en eerlijk is en we het doen in het belang van ons allemaal. Het is een ‘wij’ ding en iedereen geeft alles om het voor elkaar te krijgen.

Waarom mislukken veel veranderingen?

De meeste veranderingen mislukken door gebrek aan leiderschap. Er is geen visie, er zijn onvoldoende mensen die onbaatzuchtig in het belang van de organisatie handelen. Daarmee is er geen bezieling in de organisatie, geen ijzeren wil om het anders, beter te doen. Om het concreet te maken, een manager zegt “Zoek dat voor me uit. Ik moet het vrijdag hebben.” Een leider zegt “Jij weet hier alles van. Het is belangrijk dat we het precies weten. Kan je er voor zorgen dat we deze informatie zo snel mogelijk hebben?” Zo simpel, maar een wereld van verschil.

Waarom is er weerstand?

Leiders hebben een andere stijl dan managers. Veel managers snappen deze andere stijl niet. Dat alleen al roept onbegrip en weerstand op. Bovendien willen leiders iets dat managers niet willen: verandering. Waarom zou je veranderen als je in de huidige situatie een goede (management)positie hebt? In de politiek werkt het net zo. Waarom veranderen als je nu de macht hebt? Het gaat machthebbers niet om het belang van het land, het gaat om het belang van henzelf.

Wat is moeilijk aan leiderschap?

Leiderschap vraagt om het talent om verder te kijken, visie te hebben en dit helder uit te dragen. Maar het moeilijkste is het tonen van consequente integriteit. Als het niet eerlijk is, doen we niet mee. En als we niet meedoen verandert er niets.

Leiderschapstrainingen ineffectief en duur

Wie via Google een zoekopdracht uitvoert op het woord ‘leiderschap’ ziet dat mijn website op de eerste pagina voorkomt. Dat is leuk, maar daar gaat het niet om. Het gaat mij nu even om de gesponsorde links die aan de rechterkant vermeld worden. Het zijn links naar aanbieders van trainingen en cursussen op het gebied van leiderschap. Ik ben eens een kijkje gaan nemen. Het blijkt al snel dat mijn laag gespannen verwachtingen uitkomen. Je hoeft de training niet eens te gaan volgen om te snappen dat het niks is. En het is ook nog eens heel erg duur.

Ieder bijvoeglijk naamwoord dat bij leiderschap gebruikt wordt, doet afbreuk aan een van de essentiële kenmerken van leiderschap en dat is dat de principes van leiderschap tijdloos en universeel zijn. Zelfs mijn grote voorbeeld Stephen Covey maakt zich er schuldig aan als hij spreekt van ‘modern leiderschap’. Er bestaat ongetwijfeld ‘modern management’, maar modern leiderschap bestaat niet omdat voor het winnen van zeeslagen twee eeuwen geleden hetzelfde leiderschap nodig was als voor het succesvol veranderen van organisaties nu: mensen die ons inspireren om het beste uit ons zelf te geven.

Er vallen heel veel zaken af als we een streep zetten door al die typen leiderschap. Veelal zorgt het bijvoeglijk naamwoord er voor dat het een pleonasme wordt. Authentiek leiderschap is daar een voorbeeld van. Leiderschap is authentiek anders is het geen leiderschap. In het aanbod van cursussen kwam ik de cursus ‘De betrouwbare leider’ tegen. Ook een voorbeeld. Leiders zijn betrouwbaar, dat kan niet anders, want anders krijgen ze geen volgers. Bovendien, ga je in een cursus leren betrouwbaar te worden? In 15 dagen en voor een slordige 7.500 euro? Vergeet het maar! Dit aspect van leiderschap heeft te maken met hoe je in het leven staat. Dat is een keuze die al lang is gemaakt.

Op hoofdlijnen kan je het leven – en dus je werk en collega’s en medewerkers – op twee manieren benaderen. Je gaat er vanuit dat mensen slecht zijn, spelletjes spelen, alleen aan zichzelf denken en rattenstreken uithalen. Het devies is dan dat je jezelf daaraan dan maar beter kan conformeren. Meedoen dus. In Amsterdam steelt iedereen fietsen, dus ik doe het ook. Je kunt ook uitgaan van een positief mensbeeld. Mensen willen best de goede dingen doen en ik stimuleer dat. Dat doe ik door eerlijk en betrouwbaar te zijn. Niet af en toe, maar altijd. Omdat ‘altijd eerlijk en betrouwbaar’ wat oplevert wat de ratten niet snappen: (zelf)respect, vriendschap, loyaliteit, vertrouwen en inspiratie. Allemaal zaken die nodig zijn als je echt grootse dingen wilt presteren. Het lesgeld kun je jezelf besparen, lees mijn boek, dat is 1/300^ste van het lesgeld.

Toen ik een plaatje zocht voor bij deze column stuitte ik op de Leadership Pickles. Als ik een training ga volgen wordt het deze (in de VS ongetwijfeld), want hier worden wel leiderschap 'essentials' genoemd.

Kop in het zand

Als ik jonge moeders met kinderen, vooral baby’s, bezig zie dan bekruipt mij een vreemd gevoel. Er klopt iets niet en dat is ook zo. Het krijgen van kinderen is een recht dat iedereen heeft zonder enige beperking. Daar wordt volop gebruik van gemaakt. Het krijgen van kinderen is voor veel vrouwen een ultieme wens die in vervulling gaat. Iedereen mag en moet zijn eigen exclusieve speeltje hebben. De vraag is wiens belang daarbij voorop staat, dat van de moeder of dat van het kind. Het past in het beeld van wat ik de consumptiegeneratie noem. De consumptiegeneratie dat zijn mensen zoals ik. Geboren na de tweede wereldoorlog en nooit ergens gebrek aan gehad. Onze generatie heeft de luxegolf meegemaakt. Het gemeengoed worden van koelkasten, televisies, auto’s, sinaasappelsap, limonade en bier uit blik en ga zo maar door. Wij consumeren alsof het niet op kan. En zijn nooit anders gewend geweest. Ook de baby is een voorbeeld van dat ongeremde consumeren. Maar gaat dat consumeren nu juist niet de toekomst van al die keuters de das om doen?

In een documentaire die ik gezien heb over onze slinkende olievoorraden heb ik iemand horen zeggen dat er sprake is van een ‘consensus trance’, een schijnwereld waarvan we tegen elkaar zeggen dat het de mooie werkelijkheid is. Allemaal onze eigen auto, eten en drinken zo veel als je wilt, een paar keer per jaar op vakantie en een paar kinderen natuurlijk. We weten dat het zo niet verder kan, maar vluchten in het heden. Zolang we vandaag en morgen genoeg hebben, is het goed en is de verleiding groot om met iedereen mee te doen in die consensus trance.

Vooral jonge moeders kunnen volkomen bezeten raken van het kleine grut. De baby is waar alles om draait. Maar op het zelfde moment ziet de toekomst van juist die kleintjes er niet erg rooskleurig uit. De olieprijs is gestegen naar historische niveaus, de prijs van voedsel loopt snel op en ook water gaat schaars worden. Terwijl wij de kleintjes aan het vertroetelen zijn, zijn we juist hun toekomst aan het verknallen. Dat is een bizar besef, maar wel de realiteit.

We hebben zelfs de eerste stap nog niet gezet. Die stap is dat we onderkennen dat we een probleem hebben. Op het moment dat we dat gedaan hebben, moeten we met tamelijk radicale oplossingen komen. Iedereen met zijn eigen auto in de file, kan niet meer. Misschien moeten we wel gaan loten (of uitloten) als het om het krijgen van kinderen gaat. Het moet in ieder geval heel anders dan we tot nu toe gewend zijn geweest. Of gaan we het pas zien als de pijn er al is?

Roken onder de afzuigkap

Ik ben op dag 9 van het stoppen met roken. Het valt allemaal best mee. Gisteren ook het boek van Allen Carr gaan lezen. Carr rookte liefst 100 sigaretten per dag. Waar Carr achter kwam is dat je roken anders moet benaderen. Ik kwam daar zelf ook achter toen ik nog eens goed stil stond bij het excuus dat ik mezelf gaf om te roken. Want waarom doe je zoiets stoms als roken? Geld uitgeven aan iets dat je gezondheid sloopt. Dan moet je wel een heel goed excuus hebben. Mijn excuus is dat ik het zo lekker vind. Ja hoor, wat een flauwekul. Het lekkere aan roken is het opheffen van een hunkering, dat heet een verslaving. Dat besef helpt heel erg.

Stoppen met roken levert veel sneller voordelen op dan ik had gedacht. Gisteren liep ik het winkelcentrum in en ervoer de sensatie van geuren. Geroosterde kip en bloemen, wauw wat is dat gaaf! De laatste 30 jaar niet zo heel veel geroken dus. Ja, gerookt. Ook ben ik op de fiets gestapt en naar de supermarkt gefietst. Geen centje pijn. Boter bij de vis als je stopt met roken.

Vroeger zou ik chagrijnig zijn geweest en met afgunst hebben gekeken naar mensen die wel (mogen) roken. Nu niet. De steun komt uit vele hoeken. Bij de overburen staan ze te roken in de keuken bij de afzuigkap. Compleet waanzinnig!

Stoppen met roken (3)

Nog drieënhalve uur en ik heb een volle week niet gerookt. Het schijnt zeven dagen te duren voordat de nicotine uit je lichaam is. De verslaving aan nicotine is dus morgen als het goed is voorbij. Dat deel van de verslaving is me flink meegevallen. Je merkt met de dag dat de hunkering minder wordt. Maar de gewoonteverslaving is toch erger. Die momenten dat je even gaat zitten voor een peuk. ’s Ochtends als alleen een kop koffie voelt als alleen peper van een peper en zout vaatje. Dertig jaar lang, dat is niet mis. Maar weer gaan roken is geen optie. Ik krijg er veel voor terug. Net op de fiets spullen bij de Praxis gehaald. Het is alsof ik een extra long heb. Ik houd me vast aan Gerrit die zei dat het tot de derde week duurt dat je opeens je bedenkt dat je al een uur niet aan een sigaret gedacht hebt. Zo ver ben ik nog niet.

Stoppen met roken (2)

Het is nu zondag bijna 15.00 uur. Ik heb dus 39 uur niet gerookt. Het valt wel mee. Natuurlijk denk ik veel aan een sigaret. Ik merk onmiddellijke verbetering van mijn conditie. Gisteren een rondje gefietst. Normaal zou ik zeker buiten adem zijn geweest, nu niet.

Verder zorg ik dat ik bezig ben. Ik ben een deur aan het schilderen, ben nog wat bezig met mijn werk en schrijf zoals nu een stukje.

Stoppen met roken, waarom ook alweer?

Waarom stoppen met roken?

·      Slecht voor je longen

·      Slecht voor je hart en bloedvaten

·      Slecht voor je huid

·      Slecht voor je gebit

·      Slecht voor je conditie

·      Eigen schuld dikke bult als het fout gaat

·      Ik loop verhoogd genetisch risico

·      Ik doe niet wat een van mijn kernboodschappen is: verantwoordelijkheid nemen

·      Ik geef euro 1,200 per jaar uit om mijn gezondheid te schaden

·      Ik kan straks meer en beter proeven en ruiken

·      Ik ben begonnen met roken toen ik 16 was. Ik ben nu 45. Ik wil wel eens weten wat het is om als volwassen mens niet te roken..

·      Ik wil weten wat er gebeurt als je stopt.

Reminders

·      Haat ik mezelf zo dat ik rook?

·      Collega die een open hart operatie had gehad, heeft meer conditie dan ik.

·      Het is vervelend om die fijne rookmomenten te missen, maar heel erg prettig om die twijfel weg te halen dat je jezelf misschien om zeep aan het helpen bent.

·      Wat fijn dat ik straks niet meer hoef te roken.

·      Roken lijkt lekker omdat je een zelf gecreëerde hunkering bevredigt. Je kan ook zeggen dat het prettig is aspirine te slikken omdat het hoofdpijn wegneemt. Veel beter is het natuurlijk als je geen hoofdpijn krijgt. Mijn lichaam hunkert normaal niet naar een sigaret. Dat mijn lichaam dat nu wel doet,  daar heb ik zelf voor gezorgd

·      Het kost mijn longen 72 uur na het stoppen om de longcapaciteit met ca. 30% te verbeteren. Ik merkte het gisteren al na 20 uur niet roken bij een rondje op de fiets. 

Stoppen met roken

Gisteren heb ik Nico en Tine naar huis gestuurd. Na zo’n 30 jaar. Ik was het al van plan per 1 juli, maar gisteren voelde ik me er klaar voor. Als roker wordt je zo langzamerhand als paria beschouwd en dat is eigenlijk wel terecht. Als je er over nadenkt is het een idiote handeling. Je maakt jezelf verslaafd aan iets dat zeer slecht voor je gezondheid is en ook nog eens veel geld kost.

Ik heb mezelf altijd wijsgemaakt dat er twee type rokers zijn: rokers die roken, verslaafd zijn, maar het eigenlijk niet lekker vinden. En rokers die roken echt lekker vinden. Op zich klopt dat van die twee typen wel, maar het ‘lekker vinden’ is grote lariekoek. Het lekker vinden is namelijk de bevrediging van een behoefte die je zelf hebt gecreëerd. Als die behoefte (verslaving) er niet is (en dat kan), dan is er ook niets lekker te vinden. Bovendien, als je van chocolade houdt, eet je toch ook niet 25 stukken chocolade op een dag. Het is gewoon een verslaving en daar wil ik van af.

Een andere overweging bij dit besluit is dat ik als volwassen mens het wil meemaken hoe het is om te leven zonder roken. Zo goed als ik het ook wil meemaken wat er gebeurt als je stopt. Ik zit nu op 15,5 uur zonder sigaret. Ik merk nog niks, behalve een grote behoefte aan een sigaret. Geen rochelpartijen van loskomend teer en andere troep. Het is naast een nicotineverslaving ook een enorme gewoonteverslaving dat roken. Een collega van me die ook net gestopt is, zei het goed. Je doet een karweitje en daarna is daar het gewoontemoment van het roken van een sigaret. Dat komt nu iedere keer terug. Als je even aan iets anders dan roken denkt, denkt je brein automatisch binnen de kortste keren weer aan roken. Maar daar moet ik dan maar gewoon doorheen. Ik zit nu met een lolly in mijn mond.

Gisteren sprak ik een collega die voor mij fungeert als rolmodel bij het stoppen met roken. Gerrit was ook een verstokte roker en is inmiddels wat langer gestopt. Is het toeval dat ik hem precies op het juiste moment tegenkom? Hij zei dat je gewoon moet stoppen op wilskracht. Geen pillen of pleisters. De eerste twee weken zijn kut. Maar de derde week merk je dat het werkt. Dat zeg je tegen jezelf “He, ik heb het laatste uur niet aan een sigaret gedacht”.

Tot slot, hoe kan ik nu zo stom zijn om niet te doen wat een van de kernboodschappen is van mijn boek. Effectieve mensen zijn mensen die verantwoordelijkheid nemen. Roken is natuurlijk een voorbeeld van zeer onverantwoordelijk gedrag. Leiderschap draait om het in positieve zin naar je hand zetten van je omgeving. De afgelopen weken is me dat op briljante wijze gelukt binnen mijn werkomgeving. Dan laat ik me toch niet verslaan door zo’n stomme sigaret.

Tussen de oren

Het Nederlands elftal was na de groepswedstrijden op weg naar de EK titel. Van Basten was er in geslaagd alle ego’s op te bergen. Er stond een team, waar niemand te beroerd was op de bank plaats te nemen, ook al speel je bij Manchester United, Liverpool of Real Madrid. Van Persie zei dat het een plezier was om bij dit team te zijn. In deze ‘state of mind’ speelde Nederland on-Nederlands, geen eindeloos gebrei, maar dynamisch met dodelijke counters. Italië en Frankrijk werden naar huis gespeeld door een sterk team met kwalitatief uitstekende spelers. Een fantastisch middenveld met Van der Vaart en Schneijder en een luxeprobleem voorin met Van Nistelrooij, Kuyt, Van Persie en Robben. En dan hebben we gewoon nog Afellay en Huntelaar op de bank zitten. Gek van jaloezie moeten de coaches van alle landen daarop geweest zijn. Als je twee of drie spelers van dit kaliber in je selectie hebt, mag je blij zijn.

We weten allang dat kwaliteit niet het enige is dat telt. Tot zondag immers is Griekenland regerend Europees kampioen. Bij de allereerste TV beelden van dit EK zag ik al dat Portugal geen potten zou breken. De spelers van Griekenland en Portugal stonden in de catacombe, behalve één: Christiano Ronaldo. Natuurlijk is dat een geweldige voetballer, maar van de ‘zachte’ kant snapt hij niets. Als je naast een technisch begaafde voetballer ook moreel een rol van betekenis wilt spelen, dan kom je niet als een verwend jongetje als laatste binnen, maar sta je daar als eerste met je team. Ook het ruziën om wie een vrije trap mag nemen, was een teken aan de wand dat Scolari van Portugal geen team had weten te maken.

Zaterdag was tegen de Russen de glans van Oranje volledig verdwenen. De lol leek er af. In de verlenging toen het nog 1 – 1 was, toen die chagrijnige kop van Schneijder in beeld kwam, wist ik het zeker, dit gaat niet meer lukken. Het is het chagrijn van iemand die gaat verliezen in plaats van die eerdere lach van iemand die gaat winnen. Ik had even geen verklaring. Was het een briljante tactische vondst van Hiddink? Zagen ze er daarom zo moe uit? Liepen ze daarom steeds achter de feiten aan? Een vriend van me die zelf voetballer en aanvoerder (leider) is, gaf de enig juiste verklaring. Khalid Boulahrouz had na het drama met zijn kindje het Oranje team moeten verlaten. Als je kampioen wilt worden, is dat even het belangrijkste dat er is. Niet relativeren, want dan is niets belangrijk meer. En zo was de teamdynamiek van het ene op het andere moment weg. De begeestering was er niet meer. Van der Vaart verklaarde na afloop ‘dat er de afgelopen week wel veel was gebeurd’. Van der Sar zei ‘dat er belangrijker dingen zijn in het leven’. Dat klopt, maar nu even niet. Weer is bewezen dat wat er tussen de oren zit een doorslaggevende factor is. Je zou alleen maar coach van een belangrijk elftal mogen worden als je dat snapt, als je een leider bent. Laat het nu maar Spanje worden. Het lijkt erop dat Aragonés met zijn 69 jaar levenservaring het door heeft en van al die verschillende Spaanse bloedgroepen ook een team heeft gemaakt. Viva Espana.

Winnaars hebben een plan, verliezers een excuus

Een ding viel uit de toon bij de eclatante overwinning van Oranje op de Fransen, het dramatisch slechte commentaar van Evert ten Napel. Maar ook uit andere commentaren op de wedstrijd (wedstrijden, Italië mag er ook zijn) is op te maken dat veel mensen het succes niet kunnen verklaren. Het is die 'zachte' factor, de principes van leiderschap die het verschil maken.

Nederland heeft het luxe probleem dat de selectie uitpuilt van de kwaliteit. Als je de wedstrijd tegen Frankrijk kan beginnen met Van Persie, Robben, Huntelaar en Afellay op de bank, dan is er aan kwaliteit geen gebrek. Alhoewel ik twee jaar geleden een voetbalgoeroe bij de voorbeschouwing op de wedstrijd tegen Argentinië deze analyse wel hoorde afsteken. Ronduit belachelijk. Veel andere teams vallen nog steeds terug op vergane glorie, zoals Larsson bij Zweden Thuram bij Frankrijk en Panuci bij Italië (allen dikke dertigers) , juist door een gebrek aan nieuw talent.

Maar kwaliteit alleen is niet voldoende. We hebben nota bene als regerend Europees kampioen Griekenland. Hoeveel bewijs wil je hebben dat er meer nodig is? Het moet tussen de oren goed zitten en dat gaat verder dan de wil om te winnen. Italië en Frankrijk wilde ook winnen. Ik hoorde in een reportage over het EK van 88 Arnold Muhren zeggen dat ze niet alleen van de tegenstander wilden winnen, maar ook wilden winnen voor Rinus Michels. Kijk, nu komen we in de buurt van een verklaring van het huidige succes.

Van Basten is er in geslaagd een stuk of 24 potentiële ego's met sterallures in dienst van elkaar te laten voetballen. Jongens die geïnspireerd zijn en er geen probleem mee hebben om op de bank te beginnen, ook al speel je bij Arsenal of Real Madrid. Bovendien heeft Van Basten een plan. En dat is niet minder dan Europees kampioen worden. Daar gaan ze met z'n allen voor.

De Franse coach had, zoals een goed verliezer betaamt, een excuus. Frankrijk had een penalty moeten hebben, ook al was de bal tegen de arm van Ooijer een schoolvoorbeeld van onopzettelijk hands. Wat een loser. Henry had die lob erin moeten werken.

Ook Spanje lijkt met een plan bezig te zijn. Veel nieuwe spelers en een systeem, alhoewel wel opviel dat David Villa moederziel alleen de aanhang stond te bedanken. De Spaanse eenheid is wat lastiger te vinden, maar misschien lukt het de Spaanse coach Luis Aragones. Die heeft 69 jaar de tijd gehad om er ook achter te komen, net als Van Basten.

De oude en de nieuwe generatie

Als je het over generaties hebt, denk je vaak aan leeftijd. Maar in dit geval gaat het daar niet om. Het gaat om een manier van denken en doen, waarbij de oude generatie andere normen en waarden heeft dan de nieuwe generatie. Meestal is de oude generatie qua leeftijd ook wat ouder, maar een gouden regel is dat niet. Ook is het niet aan functie gebonden. Er zijn oude generatie managers, maar ook oude generatie medewerkers.

De oude generatie is gevormd in de laatste decennia van de vorige eeuw. In een ICT markt waar het redelijk voor de wind ging. Het was bijvoorbeeld de tijd van het Getronics van Ton Risseeuw. De baas zijn betekende dat je alles het beste wist. Zo had Risseeuw als bijnaam Jezus, wat genoeg zegt. Oude generatie managers weten alles beter, anders waren ze immers niet de baas. Ze hebben dus overal een antwoord op, ook al weten ze het niet, omdat het niet hun dagelijkse aandacht heeft. Maar “ik weet het niet” bestaat niet voor mensen van de oude generatie. Dat is een zwaktebod. Zelfs van grote afstand oordelen ze dat het anders moet worden gedaan. Als twee oude generatie managers iets met elkaar bespreken dan zal de hoogste in rang steeds bezig zijn te laten zien dat hij het nog net even beter op zijn netvlies heeft. Baas boven baas niet waar?

Het meest kenmerkende van mensen van de oude generatie is dat de eigen positie leidend is voor hun gedrag. Daar draait alles om. Successen worden geclaimd ook al zijn ze niet van jou en een mislukking is natuurlijk altijd de schuld van iemand anders. En wordt je er op aangesproken dat je iets niet goed doet of je dat je onduidelijk bent, dan ligt dat natuurlijk altijd aan degene die je aanspreekt. Die heeft het niet begrepen. Voor de baas moet je scoren ook al gaat dat ten koste van iemand anders.  Zelfs in het taalgebruik is de oude generatie te herkennen. Iemand van de oude generatie heeft het altijd over ‘ik’ en nooit over ‘wij’. “Ik heb iemand opdracht gegeven” en natuurlijk niet “ik heb iemand iets gevraagd” (omdat iemand het beter weet).

De oude generatie heeft het tot kunst verheven om anderen altijd het gevoel te geven dat het niet goed of niet af is, ook al is de vierkante meter waar zij zelf verantwoordelijk voor zijn een smeulende puinhoop. Door mensen het gevoel te geven dat ze tekort schieten, houdt je ze scherp, zo lijkt de redenatie.

Onbewust onbekwaam zijn ze. Ze kennen de spelregels niet van de nieuwe generatie en zijn zich daarvan niet bewust. En ze gaan het ook niet meer leren. In hun tijd was ‘de boel een beetje aan de gang houden’ voldoende. Dat volstaat niet meer in een tijd van globalisering en snelle veranderingen.

Gelukkig kom ik steeds vaker mensen tegen van de nieuwe generatie. Dat zijn de mensen die snappen dat alleen aan je eigen belang denken niet tot wezenlijke resultaten leidt. Dat het juist moet gaan om het belang van ons allemaal. We nemen verantwoordelijkheid en doén dingen ook al kunnen daarbij zaken fout gaan. Het zijn de mensen die aan een half woord genoeg hebben als het over leiderschap gaat. Het zijn de mensen die het voortouw nemen bij veranderingen. Het is zelfs te zien bij het Nederlands elftal. Nederland beschikt over veel uitstekende voetballers, die allemaal sterallures kunnen hebben. Maar het verschil van het Oranje van nu is dat die ego's ondergeschikt zijn aan een groter doel: het leveren van een teamprestatie. Ze hebben er de mond van vol. Gelukkig maar, want alleen zo kun je met 3 - 0 van Italië winnen en met 4 - 1 van Frankrijk. En alleen zo kun je Europees kampioen worden.

Frank Caliendo

Nog een keer...

Meer Frank Caliendo (als George W. Bush)

Meesterlijke Bush imitatie

De zeearend en de bosuil

De zeearend wordt vaak geassocieerd met leiderschap. Het zal te maken hebben met het vermogen van deze vogel om op grote hoogte alles scherp te overzien. Het is de visie die hoort bij leiderschap. Als we een vogel zouden moeten associëren met onze politieke leider van dit moment en de laatste jaren Balkenende, dan kom ik op een bosuil. Een saaie vogel die niet verder kijkt dan de tak waar hij op zit. En onze ministers, u raadt het al, dat zijn de uilskuikens. Toch is het niet best dat er geen arend aan het roer staat, maar ja, wij krijgen de leiders die we verdienen.

De Nederlandse cultuur heeft niets met leiderschap. Misschien is onze volksaard wel de slechtste voedingsbodem voor leiderschap. ‘Doe maar gewoon, dan doe je gek genoeg’en wie zijn kop boven het maaiveld uitsteekt, loopt kans onthoofd te worden. Op de vraag wat leiderschap is, antwoordde Warren Bennis (Amerikaanse leiderschapsgoeroe) dat Fortuyn daar een goed voorbeeld van was.  En inderdaad schoot dit land in een spastische koliek toen Fortuyn dat deed wat hem tot leider maakte, niet alleen kritiek uiten, maar ook je verantwoordelijkheid nemen om er wat aan te doen. Visie tonen en met creatieve oplossingen komen. De meeste Nederlanders weten niet wat ze er mee moeten. We zijn ‘het land van duizend meningen’, iedereen weet het beter en natuurlijk loop je dan niet achter iemand aan, alhoewel Fortuyn het een eind geschopt heeft. Daar komt nog bij dat het tweede wereldoorlog syndroom resulteert in negatieve associaties, zoals klappende kaplaarzen, als het woord leiderschap valt. Daarom hebben we Jan Peter de bosuil, degelijk misschien, maar ook saai en daardoor niet inspirerend.

Nu Nederland aan de vooravond staat van vele grote veranderingen zoals de globalisering, de milieu- en energiecrisis, de vergrijzing, de overbevolking en noem het maar op, hebben we juist behoefte aan leiders en veel minder aan bestuurders. Mensen die vooruit kijken en anderen kunnen inspireren nieuwe wegen in te slaan, want dat is nodig. Wanneer wisselen we slecht bestuur in voor goed leiderschap?

Balkenende zet Nederland weer voor schut

Als schrijver over het onderwerp ‘leiderschap’ ben ik extra gevoelig voor het erbarmelijke optreden van onze premier als het op leiderschap aankomt. Na het referendum over Europa toog Balkenende richting Brussel om daar uit te leggen dat wij Nederlanders tegen Europa zijn. Natuurlijk nam Jan Peter niet de moeite om zich af te vragen of dat ‘nee’ misschien ook iets te maken had met het vreselijke politieke klimaat dat onder zijn bewind in Nederland heerst. De signalen dat de burger de Nederlandse politiek meer dan beu is, zijn talrijk maar onze Harry Potter gelooft in zijn eigen sprookje en keek onlangs tevreden terug op het eerste jaar Balkenende IV. Gisteren zette Balkenende Nederland nog een keer te kijk op de EU top door in een monoloog zijn collega’s te waarschuwen voor de gevolgen van de Wilders film.

De veiligheidsdiensten van de EU lidstaten zullen zich ongetwijfeld rot geschrokken zijn dat JP aanwijzingen heeft dat negatieve reacties ook andere Europese landen dan Nederland kunnen treffen. Ja, die dekselse Nederlandse veiligheidsdiensten zijn zelfs in staat buiten de landsgrenzen te zien wat Frankrijk, Duitsland en Engeland niet in de gaten hebben. Ondanks dat alle landbestuurders hun kaken stijf op elkaar hielden tijdens Balkenendes waarschuwingspreek, meende Balkenende uit het instemmend knikken van de aanwezigen toch op te maken dat iedereen het roerend met hem eens is en Europa hem dankbaar is voor deze tijdige waarschuwing.

Balkenende blaast daarmee de Wilders film tot ongekende proporties op en speelt Wilders daarmee volledig in de kaart. Ik hoop dat Wilders gevoel voor humor heeft en straks verkondigt dat die film niet meer dan een 1 april grap is. De media-aandacht heeft hij dankzij het hopeloze optreden van onze politici toch al en wat zou hij daarmee de regering en Balkenende geweldig in hun hemd zetten. De boodschap van de Wilders film is voorspelbaar en voor de reacties van fanatieke moslims geldt hetzelfde. Geen aandacht aan besteden en gewoon laten gebeuren. Ik denk dat onze democratie dat stootje wel kan hebben. En Europa ook.

Van god los

De meeste godsdiensten hebben de vervelende eigenschap een claim te doen op de enige en echte waarheid. Mijn god is dé god en met iedereen die niet in mijn god gelooft, loopt het slecht af. De extreem gelovigen gaan nog een stap verder, wie niet in mijn god gelooft, is als mens minder waard of minderwaardig zo u wilt. De intolerantie die hieruit spreekt, heeft direct al weinig goddelijks. Maar dat vind ik nu juist zo kenmerkend voor alle door mensen bedachte godsdiensten, ze zijn zo weinig goddelijk en zo heel erg menselijk.

Het wereldwijd meest verkocht boek over leiderschap is ‘The seven habits of highly effective people’ van Stephen Covey. De aanleiding voor dit boek was een simpele, maar wezenlijke overdenking. Hoe verschillen wij mensen van dieren? En in het verlengde daarvan, waarom is dat zo? Zouden de antwoorden op die vragen ons niet al een stuk op weg helpen om het antwoord te vinden op de vraag wie god is en wat hij van ons wil? Zeker als wij ‘naar gods beeld geschapen zijn’. Dan moet het antwoord op de vraag wie god is, te vinden zijn in onszelf. Geen slecht idee om dan nog eens kritisch naar jezelf te kijken.

Het bottom line verschil tussen mensen en dieren is dat wij iets kunnen scheppen (hé, god?) dat er nog niet is. Om dat te kunnen hebben wij de beschikking over een aantal unieke capaciteiten. We hebben bewustzijn van het hier en nu. We weten dat vandaag, vandaag is en morgen, morgen. Op de tweede plaats hebben we voorstellingsvermogen: we kunnen ons een voorstelling maken van iets dat er nog niet is. Ook handig is het dat we een besef van goed en kwaad hebben, dat is ons geweten, zodat we de goede dingen kunnen scheppen en niet de slechte of de verkeerde dingen. En als klap op de vuurpijl hebben wij die fenomenale eigenschap die verantwoordelijkheid heet. Het vermogen om op alles dat zich voordoet een reactie te kiezen en niet instinctief te handelen (niet voor niets is de vertaling van dit woord naar het Engels response-ability, het vermogen om een antwoord te geven).

En zo kunnen wij mensen ongelofelijke dingen tot stand brengen. Tenminste, als we ons er van bewust zijn en als we het willen. Als wij mensen als taak hebben om voor de aarde te zorgen, dan hebben wij alle middelen gekregen om dat ook te kunnen. In de moderne managementliteratuur heet dat empowerment*. Typisch god om zijn tijd ver vooruit te zijn.

Wat vreemd toch van die religies om aan god de regie toe te schrijven van onze menselijke levens. Niets wijst daar op, alles wijst op het tegenovergestelde, dat we het zélf moeten doen. We hebben alles in huis om, net als god, positieve dingen te scheppen. Dat is ook wat Covey met ‘zeer effectieve mensen’ bedoelt. Mensen die in hoge mate in staat zijn in positieve zin zaken naar hun hand te zetten. Alleen verreweg de meeste mensen doen het niet. Uit naam van godsdiensten is er, zeker nu, onverdraagzaamheid, destructie en geweld. We gebruiken onze goddelijke capaciteiten precies waarvoor we ze niet gekregen hebben. Van god los dus.

* het ter beschikking stellen van middelen en bevoegdheden opdat iemand zijn taken en verantwoordelijkheden kan waarmaken.

Wilders is geen Fortuyn

Wie stelt dat Wilders net zo is als Fortuyn doet laatstgenoemde ernstig tekort. Sterker nog, Wilders heeft niets geleerd van Fortuyn. Wilders zegt waar het op staat volgens sommigen, maar doet dat, in tegenstelling tot Fortuyn, vooral op één thema en ongenuanceerd. Dat levert twee resultaten op: Wilders bereikt de massa niet en gaat die ook nooit bereiken. Daardoor krijgt hij ook onvoldoende invloed om echt iets te kunnen bereiken en dat is in dit geval maar goed ook. Het tweede resultaat van zijn gedrag is dat het voor zijn tegenstanders makkelijk te verdedigen is. Je hoeft niet ongenuanceerd te doen over Wilders, want hij is het immers.

Hoe anders pakte Fortuyn dat aan. Fortuyn had op tal van terreinen een duidelijke mening. Een mening die ook nog eens genuanceerd was. Wel anders, maar ook genuanceerd. Fortuyn brak als eerste met het politiek correcte denken en praten dat vooral uit linkse hoek tot kunst verheven was. Als Marokkaanse jongeren problemen veroorzaken in bepaalde wijken, dan benoem je dat, want als je een probleem niet benoemt, kan je het ook niet oplossen. Logica van de koude grond, maar voor sommigen was het wel even wennen. Wat moesten mensen als Wim Kok met een tegenstander als Fortuyn? Balkenende kan zich verdedigen tegen Wilders door te stellen dat Wilders de moslims over één kam scheert door ze in een negatief daglicht te stellen. Dat doet Wilders namelijk en hij lijkt er nog lol in te hebben ook. Maar wat nou als je tegenstander wel genuanceerd is. Fortuyn stelde dat de kraan dicht moest en dat we eerst werk moesten maken van de integratie van allochtonen die er al zijn. Maar ook: dat alle mensen die hier legaal zijn dezelfde rechten en plichten hebben. Met die nuance werd de opmerking van Ad Melkert dat Fortuyn van allochtonen tweederangs burgers maakte een verdraaiing van de werkelijkheid. De WAO gebruiken waar die voor bedoeld is, werd door de premier uitgelegd als ‘kankerpatiënten aan hun lot overlaten’. Leugens en bedrog, omdat de standpunten van je tegenstander genuanceerd zijn. Omdat de verdraaiingen opzichtig waren (voor wie opmerkzaam was; en de meerderheid van de pers was dat dus even niet), strafte de kiezer Kok en beloonde Fortuyn. Voor de zittende politiek ging het zo van kwaad tot erger. Een glijbaan naar beneden die alleen door Volkert van der G. en de malloten van de LPF gestopt kon worden.

Door genuanceerd oppositie te voeren, was Fortuyn door het establishment uiterst lastig te verdedigen. Zij moest daarvoor zelfs ernstig over de schreef gaan. Ook leverde de nuance Fortuyn een groot electoraat op van liefst 38 zetels in de peilingen vlak voor zijn dood. Aanhangers van Wilders wijzen op het programma van de PVV dat niet alleen over moslims gaat. Ja dat is zo en ja daar staan ook goede punten in. Maar als Wilders ongenuanceerd de anti-islam viool blijft spelen, wordt de PVV nooit meer dan een schreeuwerige splinterpartij en brengt zij bovendien…niets tot stand.

JP zit er niet mee

Vandaag is er een interview te lezen met Jan Peter Balkenende in De Volkskrant. Het interview waarin hij stelt dat de spanning in Nederland oploopt en dat de PVV daarvoor verantwoordelijk is. Dat is wel een beetje makkelijk. Loopt de spanning in Nederland ook niet op door de massale onvrede met het vierde kabinet Balkenende? Nou, wat JP betreft kennelijk niet, want hij kijkt tevreden terug op het eerste regeringsjaar van zijn kabinet. Ook begrijpen we nu hoe Balkenende aankijkt tegen zijn eigen ‘succes’.

JP heeft geleerd van het verleden. Hoe zat het ook alweer? Voor de laatste verkiezingen stond de PvdA lange tijd op een fors aantal zetels in de peilingen. Ten koste van het CDA. Door een belabberde verkiezingscampagne van Wouter Bos verloor de PvdA een heleboel zetels die vervolgens weer naar het CDA gingen. Geheel in lijn met de Haagse traditie rekent de moraalridder van de lage landen dit opmerkelijke herstel toe aan eigen succes. De burger had zich nog net op tijd bedacht dat JP en zijn regering het nog helemaal niet zo slecht hadden gedaan. De resultaten waren er immers.

Dat het kabinet Balkenende IV nu ieder diepterecord breekt als het gaat om het vertouwen van u en ik, daar ligt onze premier niet wakker van. Want ook nu zullen wij ons ter elfde uren realiseren welk een zegen het vierde kabinet Balkenende voor ons is. Nu realiseren we ons dat nog niet, maar gelukkig, we hebben JP. Terwijl ik nog bezig ben te leren wat democratie is (bedankt Guusje!), ga ik er in de avonduren ook werk van maken te doorgronden welke geheime successen deze regering aan het bekokstoven is. Zodat ik er niet pas over drie jaar achter kom, met welke zegeningen ik gezegend ben. Doet u met mij mee of geven we deze arrogante regeringskliek zo snel mogelijk de rode kaart?

Westerse propaganda bij NOVA

Laat ik om te beginnen duidelijk zijn, ik ben een warm voorstander van de democratie en tegen iedere politiek die de rechten van de mens inperkt, of het nu het communisme of het fascisme is. Maar zoals ik eerder stelde lijkt het er op dat wij in het Westen bepaalde ontwikkelingen niet meer op hun juiste waarde kunnen schatten. Afgelopen vrijdag een week geleden werd daar bij NOVA een knap staaltje van weggegeven. We leven in een uniek tijdperk waarin we ons niet alleen hoeven te laten informeren door de televisie, de radio en de krant. Wie er behoefte aan heeft kan dus beter geïnformeerd zijn dan laten we zeggen tien jaar geleden. Met die extra informatie op zak lijkt de berichtgeving zoals vrijdag bij NOVA op niet minder dan Westerse propaganda.

NOVA had die vrijdag een item over Rusland en de Russische premier Poetin. Rusland begint zich steeds feller op te stellen tegen het Westen. Nu was de directe aanleiding de onafhankelijkheid van Kosovo, die afgelopen zondag uitgeroepen werd. In de reportage wordt Rusland afgeschilderd als de kwaaie pier. Rusland is tegen landen die zich onafhankelijk verklaren en de democratie willen invoeren. En Rusland probeert met haar energievoorraden Westerse landen zoals Duitsland en Nederland van zich afhankelijk te maken. Dat Poetin geen democraat in hard en nieren is, mag duidelijk zijn. Maar wie laten op dit moment hun handjes nou militair het nadrukkelijkst wapperen? De VS toch zeker. Onder valse voorwendselen zijn de VS Irak binnengevallen waarbij ze vele burgerslachtoffers hebben gemaakt. Niet ver van Rusland zitten de VS in Afghanistan achter Osama Bin Laden en de Taliban aan. Zouden de VS Iran ook nog binnenvallen, dan zitten zij in de achtertuin van Rusland. Poetin heeft recent een ernstig en concreet verwijt naar het Westen gemaakt. Hij heeft gezegd dat bepaalde landen uit zijn op Ruslands energievoorraden. Dat zijn de gas- en olievoorraden die te vinden zijn onder de Kaspische Zee waaraan onder andere Rusland en Iran aan liggen. Niet gek dat Rusland die energievoorraden niet zo maar laat inpikken. Niets daarover in de reportage van NOVA. Waarom negeren de Westerse media (en dus ook NOVA) deze ernstige beschuldiging van Rusland? Omdat de media hier het zich niet kunnen permitteren om ook maar de suggestie te wekken dat het niet om Bin Laden en de Taliban gaat, maar doodordinair om olie. Ook Nederland zou te klein zijn als NOVA zoiets zou suggereren. De Nederlandse missie in Uruzgan en onze slachtoffers zouden daarmee in een niet te verteren daglicht komen te staan.

En dus gooit NOVA het over een andere boeg. NOVA sluit het nieuwsitem af met een interview met ene Edward Lucas, schrijver van het onlangs verschenen boek ‘Een nieuwe koude oorlog’. Wie even googled komt er al snel achter dat deze Lucas bepaald niet door iedereen even serieus genomen wordt. Zeker niet als het om zijn ideeën over Rusland gaat. Volgens Lucas is Rusland uit op een nieuwe koude oorlog waarbij het dit keer vooral draait om energie. Maar de feiten wijzen toch veel meer op een verdedigende rol van Rusland dan Rusland in de rol van de agressor zoals Lucas stelt. Ook herinnert Lucas de kijker er aan dat Rusland bepaald geen democratie is en dus niet bij Europa hoort. Op datzelfde moment mag je je afvragen hoe democratisch het Westen nog is. De Nederlandse democratie bevindt zich in de grootste crises sinds de Tweede Wereldoorlog en in de VS heeft Bush grote delen van de grondwet zelfs buiten werking gesteld. Hoe democratisch is het nog als een regering iedere burger mag oppakken en opsluiten (zonder proces en zonder toegang tot juridische steun) alleen maar op verdenking van terrorisme?

Als wij blijven geloven dat het nobele Amerika achter schurken aanzit, dan kunnen we de ontwikkelingen in de wereld niet meer in de juiste context plaatsen. Dan krijgt de berichtgeving in de mainstream media een eenzijdig en naïef karakter en heeft het daarmee niet minder dan de kenmerken van propaganda.

Nieuwe wapenwedloop. Waarom eigenlijk?

Vladimir Poetin heeft in een televisietoespraak vorige week gesteld dat er sprake is van een nieuwe wapenwedloop. “En Rusland is daarmee niet begonnen” zo stelde Poetin. Ook zei hij dat bepaalde landen er op uit zijn Ruslands energievoorraden te bemachtigen. Is Poetin paranoïde of heeft hij gelijk? Zeker is het in ieder geval dat Rusland haar militaire uitgaven de laatste jaren heeft verviervoudigd en dat Rusland wil investeren in geavanceerde wapens.

In het Westen leggen de meesten de link naar olie en gas niet. De VS en dreumes Nederland zitten in Afghanistan om Osama Bin Laden en de Taliban te pakken te nemen. Niet vanwege de olie natuurlijk. Nee, de Taliban is een roversbende die terroristen opleidt om aanslagen te plegen in het Westen. Een groot gevaar dat een militaire missie rechtvaardigt. Wie twijfelt aan de officiële lezing over 9/11 of stelt dat het om olie gaat, wordt doorgaans weggehoond, zeker in de VS. Maar de Russen nemen dat dus een stuk serieuzer. Dat Afghanistan zelf geen grote olievoorraden heeft, is bekend. Maar het noorden van Afghanistan ligt akelig dicht in de buurt van een van de grootste olie- en gasvoorraden onder de Kaspische Zee. Aan die Kaspische Zee grenzen bijvoorbeeld wel Rusland en Iran. Dat bedoelt Poetin dus met die energievoorraden en die interesse van ‘bepaalde landen’. En wat was er ook weer met Iran? Dat land staat hoog op het lijstje van Bush. Het lijstje van schurkenstaten waar de VS omwille van de wereldvrede het liefst een militaire inval zouden doen. Als de VS dat plan zouden uitvoeren, zou een corridor over Afghaans grondgebied om olie en gas te ontsluiten helemaal niet meer nodig zijn.

Je moet wel een grenzeloos vertrouwen hebben in de Amerikanen om te denken dat de VS zulke bakken met geld uitgeven alleen maar om de lieve wereldvrede te bewaren. Maar de Westerse journalistiek zit gevangen in een leugen. Wie twijfelt aan de rechtvaardigheid van de ‘war on terror’ kan niet serieus genomen worden. Zo ondervond ook de republikeinse presidentskandidaat Ron Paul die in eigen land de laatste weken regelmatig is bespot en in de Nederlandse pers volledig is doodgezwegen. Ron Paul is tegen de militaire interventies die de VS plegen en tegen de vergaande inperkingen van de grondwet die Bush heeft doorgevoerd. Verstandige standpunten zou je zeggen, maar niet voor conservatieve televisiestations die Ron Paul afschilderen als een idioot. Als serieuze journalist kijk je dus wel uit om je twijfels op papier te zetten of er een televisie-uitzending aan te wijden. En dus citeren de media Poetin, maar ontbreekt het verhaal dat erbij hoort. Dat Poetin stelt dat bepaalde landen Ruslands energievoorraden wil bemachtigen wordt geciteerd, maar niet in een context geplaatst. Zelfs van verontwaardiging is geen sprake. Want die Amerikanen zijn niet uit op olie, die zitten achter die terroristen aan, toch?

Visieloze politiek (1): Schoolboeken

Al langer beklaag ik mij dat er in de politiek – net als in het bedrijfsleven – zo weinig visie is te bespeuren. Vooral niet verder kijken dan je neus lang is. Ik maak er daarom een serie van. Vandaag deel 1 en dat gaat over een staatssecretaris en schoolboeken.

Afgelopen zaterdag vroeg ik aan iemand uit het onderwijs  waarom ze zich zo druk maken over schoolboeken. In het digitale tijdperk en met ons milieubewustzijn, zou je zeggen biedt de lesstof digitaal aan. Hij vertelde me dat dit (mede) komt omdat veel scholen over te weinig pc’s beschikken en als ze er al zijn, ze te oud en te traag zijn. Op zich al merkwaardig, onderwijs zonder voldoende moderne hulpmiddelen. Kunnen we er nog wel bij hebben naast een tekort aan (goede) leerkrachten. Dan zou je toch zeggen dat pc’s de prioriteit moeten hebben, en niet schoolboeken. Het eerste heet ‘investeren’, het laatste heet ‘geld uitgeven’. Dit kabinet gaat € 308 per leerling geven aan schoolboeken. Als je daar nu eens pc’s voor zou kopen. Op vier leerlingen één spiksplinter nieuwe pc waar je drie jaar mee vooruitkomt. Voor € 1.232 kan je een uitstekende pc kopen. Een school van 1.000 leerlingen beschikt dan over 250 nieuwe pc’s. Je kunt direct aan de slag met de omslag naar digitaal lesmateriaal. Papierwinkel weg, beter voor het milieu. Natuurlijk kost het nog wat, maar waarschijnlijk een fractie van wat het nu kost. De komende jaren betekent dat ieder jaar opnieuw winst.

De Raad van State heeft deze week flinke kritiek geuit op de gratis schoolboeken. Ouders onder een bepaald inkomen kunnen maximaal € 975 per kind subsidie krijgen. Die € 308 wordt daar op gekort, zodat mensen die de gratis schoolboeken het hardst nodig hebben er per saldo niets mee opschieten. Maar ook hier weer: 37% van de ouders die recht hebben op deze subsidie, maken er geen gebruik van. Hoezo? Krijgt niet iedere ouder aan het begin van het schooljaar een foldertje van de school of het ministerie toegestuurd?

En nu komt misschien wel het meest waanzinnige deel van het verhaal, het verweer van staatssecretaris Van Bijsterveldt. Omdat heel veel ouders de subsidie niet aanvragen, komen de gratis schoolboeken toch goed terecht (zou je niet eens wat aan die 37% doen dan?!). En… je weet maar nooit of ouders de studiesubsidie ook echt aan studie uitgeven. Dat weten we nu voor € 308 zeker dat dit wel gebeurt. Wat een geruststelling.

Afghanistan: wie betaalt de prijs?

Dit weekeinde zijn er weer twee jonge Nederlanders omgekomen in Afghanistan. Het is dieptriest, vooral omdat het om een zinloze en uitzichtloze oorlog gaat waar zelfs de Russen geen heil in zagen. Maar wij blijven die veel te grote broek aantrekken waar jonge mensen de hoogste prijs voor betalen. Maar de onrechtmatigheid van deze oorlog – en daarmee het onrecht voor onze militairen – zou nog wel eens vele malen groter kunnen gaan blijken te zijn dan nu het geval is.

Steeds meer informatie komt vooral via internet beschikbaar waaruit blijkt dat de regering van de VS een veel grotere rol hebben gespeeld bij de aanslagen van 11 september dan in de officiële versies van die gebeurtenis is terug te vinden. Bush lijkt 11 september te gebruiken als een excuus om zijn ‘war on terror’ te voeren. Dat de VS Irak zijn binnen gevallen onder valse voorwendselen is inmiddels bekend. Onze missie in Afghanistan is een vechtmissie geworden, waarbij onze militairen aan wederopbouw nauwelijks toekomen. De jonge mannen en vrouwen kunnen beter naar gebieden gestuurd worden waar wel wat opgebouwd kan worden. En hetzelfde geldt voor het vele geld dat we er aan spenderen. Er zijn meer dan genoeg gebieden in de wereld waar ook zaken opgebouwd moeten worden. Waarom moet Nederland dan aan deze twijfelachtige operatie meedoen? Het lijkt niet vergezocht de Nederlandse NATO baas hier een belangrijke rol in speelt. Als je het baasje van de NATO mag leveren, dan hoort daar wel wat tegenover te staan.

De suggesties die ik hier doe, kan ik niet hard maken. Maar dat kan niemand. Moet ik er dan maar mijn mond over houden? Ik vind van niet. Zoals gezegd is er veel informatie op internet te vinden die vragen oproepen die nog niet beantwoord zijn. Sta maar eens stil bij het feit dat we voor het eerst in de geschiedenis internet hebben als alternatieve informatiebron naast de traditionele krant, radio en TV. Het griezelige van de huidige situatie is dat je niet meer weet wie of wat je moet geloven. Laatst zijn er in Rotterdam twee mannen opgepakt die er van verdacht worden een terroristische aanslag te hebben voorbereid. Als 11 september geen zuivere koffie zou zijn, dan hebben Westerse regeringen er baat bij dat het gevoel blijft bestaan dat er een realistische en acute terreurdreiging is. Dan is het geen gek idee om af en toe eens iemand op te pakken. Zeer zorgelijk daarbij is dat de terreurdreiging gekoppeld wordt aan de islam. Nieuws over het voorbereiden van aanslagen roept bij het publiek oververhitte anti-islam reacties op.

Het is voor de Nederlandse regering te hopen dat de vele documentaires die vragen zetten bij 11 september, spookverhalen blijken te zijn. Zo niet, dan heeft de regering een kolossaal probleem.

In een volgende post zal ik ingaan op de 'voors' en 'tegens' van de complottheorie. Voor wie al wat wil zien: Zeitgeist en Oil, smoke and mirrors.

Een uitstekend 2008

Het jaar 2007 is geen doorsnee jaar voor mij geweest. Zo heb ik een huis gekocht en ben ik dus verhuisd, is er kort daarna bij mij ingebroken en ben ik ook nog eens beroofd. Crimineel jaartje dus. Ik heb best veel positieve reacties op mijn boek gekregen. Het boek heeft een ‘je ziet het wel of je ziet het niet’ boodschap. En voor sommigen een ‘ik wil het niet zien’ boodschap. Het uitgaan van het positieve opbouwende vermogen dat wij mensen allemaal hebben, is de enige manier om je doelen te verwezenlijken. Dat geldt voor individuele mensen, maar ook voor organisaties. Sommigen vinden dat slap geleuter, anderen weten dat het anders domweg niet kan. Mijn boek heb ik geschreven om mensen te helpen dat inzicht te verkrijgen.

Ik verwacht dat het voor Getronics een ingrijpend jaar gaat worden. De nieuwe eigenaar KPN gaat er de bezem doorheen halen en dat is maar goed ook. Getronics zit vast in een klassieke vicieuze cirkel: door te weinig structuur, zijn er veel incidenten en escalaties en is men daar te druk mee om tijd te hebben voor het aanbrengen van structuur. Te weinig leiderschap dus. Gelukkig is het vorige bestuur vertrokken, maar daar zal het niet bij blijven. Het goede nieuws is dat Getronics niet nog een keer groter wordt door toevoeging van een dienstverlener (zoals Wang en PinkRoccade), maar dat KPN ook een productenbedrijf is en dus veel meer een ingebakken neiging heeft om te innoveren en te investeren. En dat is dringend nodig om Getronics op een structureel hoger niveau te brengen. Dan kan het nog een heel mooi bedrijf worden, let maar op!

Ondanks dat wij Nederlanders nog steeds veel hebben om trots op te zijn, wordt Nederland slecht bestuurd. Ook hier doet een gebrek aan leiderschap en visie ons de das om. Het Nederlandse volk begint een vervelend volkje te worden. We klagen zonder oplossingen aan te dragen en steeds meer mensen kiezen een radicale houding uit onvrede met wat er is. Daarom doe ik ook in 2008 mee aan een nieuw politiek initiatief: Vrij en Vooruitstrevend. Verricht in 2008 gelijk je eerste goede daad en sluit je aan bij dit initiatief of wordt lid van de Vrij en Vooruitstrevend Hyves.

2008 in het teken van Leiderschap

In 2008 en de jaren daarna zou het onderwerp 'leiderschap' wel eens volop in de belangstelling kunnen komen te staan. Steeds dringender wordt het dat veranderingen op tal van terreinen slagen. In de politiek maar ook in het bedrijfsleven. Leiderschap vervult een sleutelrol bij succesvolle veranderingen. Het is daarom des te vervelender dat er geen eenduidige boodschap is als het om leiderschap gaat. Je kunt een peperduur adviesbureau inhuren, maar de kans is groot dat die met management, maar niet met leiderschap aan de gang gaan. We hebben niet meer managers en bestuurders nodig, maar meer leiders. Meer mensen die het lef hebben om voorop te gaan, zoals het eendenkuiken op de foto. Leiders moeten het vertrouwen geven dat het de moeite waard is om te volgen, mee te doen om nieuwe, betere dingen tot realiteit te maken. Geen graaiende bestuurders, maar inspirerende leiders! Dat hebben we nodig in 2008.

Ik wens iedereen fijne kerstdagen en een gezond en gelukkig 2008 toe!

Nieuw: Leiderschap Web Blog

Het is een heugelijk moment, deze website heeft een upgrade ondergaan. Het belangrijkste nieuws: de introductie van de Leiderschap Web Blog. Vanaf nu staan mijn columns op deze web blog op de home page. De site is daarmee net zo actueel als de laatste posting op de web blog.

En bovendien, je kunt nu direct op postings reageren. Je bent van harte uitgenodigd. Als vanouds blijf ik schrijven over met name twee onderwerpen:

- Leiderschap en Management

- Politiek en de Nederlandse samenleving

Over beide onderwerpen is nog steeds veel te schrijven. Leiderschap begint steeds belangrijker te worden door de snelle en grote veranderingen. Omdat veel mensen - ook de professionals die geacht worden er verstand van te hebben - in de grote valkuil van leiderschap trappen, kan de boodschap niet vaak genoeg herhaald worden: leiderschap is niet hetzelfde als management! Wie blijft volhouden dat dit wel zo is, mist de relatie tussen leiderschap en veranderen en mist dus het kernissue waar het om te doen is.

Ook onze vaderlandse politiek biedt voldoende munitie tot schrijven. En dat zal voorlopig wel zo blijven. De rariteiten worden door de politiek op dagelijkse basis aan elkaar gerijgd. Nu weer met het burgermeesterreferendum in Eindhoven. Utrecht is uitgelopen op een debakel, dus wat doen we in Eindhoven? We doen precies hetzelfde: twee kandidaten die allebei van de PvdA zijn. Kunnen we straks weer roepen dat een referendum niet werkt.

Daarom doe ik mee aan de oprichting van een nieuwe partij: Vrij en Vooruitstrevend, politiek voor burgers, door burgers met als doel om van Nederland weer een leuk en tolerant land te maken. Denk jij er ook zo over, of wil je meer weten, volg dan deze link.

In het land der blinden...

Je moet maar durven om ‘een politicus van het jaar’ uit te roepen in deze tijden. Maar ja, ‘een week van de democratie’ hadden we eerder dit jaar ook al. Uitgerekend in die week presteerde Guusje ter Horst het om de burger het verwijt te maken dat hij (jij en ik) eens moesten leren wat democratie is. Waar mevrouw Ter Horst op doelde is dat deelname aan de regering in een democratie kan betekenen dat je water bij de wijn moet doen. Nou dat snappen we best. Wat we niet snappen is dat politici kennelijk niet snappen dat er ook nog zoiets is als geloofwaardigheid. En dat dit juist in de politiek een factor van formaat is. Principiële standpunten inleveren – zoals het onderzoek naar de invasie in Irak – betekent dat je geloofwaardigheid door het putje gaat.

Dat de geloofwaardigheid bij de Nederlandse politiek door het putje gaat, blijkt wel uit het steeds verder tanende vertrouwen van de burger in de politiek. Het rapportcijfer van de huidige club Balkende daalde naar een 5, waar het eerder nog een 5,9 was. De aanwas van de SP, ToN en de PVV, het ‘nee’ tegen Europa, de vernietigende uitslag van het 21minuten onderzoek, het mislukte referendum in Utrecht, het verlies van de PvdA in de peilingen, niets lijkt het besef door te kunnen laten dringen in Den Haag dat we er de buik vol van hebben.

Dat Geert Wilders politicus van het jaar is geworden, is een volgend dieptepunt, maar misschien nog terecht ook. Wie had het dan moeten worden? Geert Wilders wordt ‘politicus van het jaar’ door een stuitend gebrek aan beter. Steeds duidelijker wordt het dat er tussen de gevestigde politiek en de ‘radicalen’ een gapend gat ligt. Het is de meer dan vijftig procent van de Nederlanders die zich niet vertegenwoordigd voelt door welke politieke partij dan ook. Als zich een redelijk en genuanceerd alternatief aandient, dat die grote zwijgende meerderheid aanspreekt, dan is het over en sluiten voor alle politieke partijen. Ook voor de PVV, de SP en ToN, omdat die hun proteststemmers gaan verliezen. Vrij en Vooruitstrevend is een initiatief van mensen die geen beroepspolitici zijn, maar die dit niet langer aan kunnen zien, want het gaat wel om Nederland. V&V is geen protestpartij, maar wel een heel andere partij. Een partij die iedere burger van Nederland serieus neemt en wil dat Nederland weer een tolerant en leuk land wordt. Wil jij dat ook? Steun ons dan!